Brama przeciwpożarowa, grodź i kurtyna dymowa – podstawowa różnica

Bramy przeciwpożarowe i grodzie przeciwpożarowe służą do zamykania otworów w przegrodach, które mają określoną klasę odporności ogniowej. Ich zadaniem jest ograniczenie przejścia ognia, gorących gazów, promieniowania cieplnego albo temperatury do sąsiedniej strefy pożarowej.

Kurtyny dymowe pełnią inną funkcję. Ich zadaniem jest kontrola przemieszczania się dymu i gorących gazów pożarowych pod stropem. Stosuje się je do wydzielania zbiorników dymu, kierowania dymu do właściwego obszaru oddymiania oraz ograniczania jego napływu do innych części budynku.

To rozróżnienie ma bezpośrednie znaczenie przy projektowaniu i odbiorze. Kurtyna dymowa nie zastępuje bramy przeciwpożarowej w klasie E, EW lub EI. Brama przeciwpożarowa nie zastępuje automatycznie kurtyny dymowej, jeżeli projekt wymaga kontroli dymu zgodnie z zasadami systemu oddymiania.

Klasy odporności ogniowej E, EW i EI – co oznaczają w praktyce?

Przy bramach i grodziach przeciwpożarowych najczęściej spotyka się klasy E, EW oraz EI. Są to oznaczenia, które określają właściwości elementu w warunkach pożaru.

Liczba przy klasie, na przykład EI60 albo EW120, oznacza czas wyrażony w minutach. Nie wolno jednak dobierać wyrobu wyłącznie po tym oznaczeniu. Konieczne jest sprawdzenie pełnego zakresu klasyfikacji, w tym wymiarów, sposobu montażu, rodzaju podłoża, kierunku oddziaływania ognia oraz dopuszczalnych wariantów wykonania.

Klasy D i DH przy kurtynach dymowych

Kurtyny dymowe klasyfikuje się inaczej niż bramy przeciwpożarowe. W ich przypadku stosuje się klasy D oraz DH. Nie są to odpowiedniki klas E, EW ani EI.

Klasa D dotyczy kurtyn dymowych przeznaczonych do pracy w temperaturze 600°C przez określony czas. Klasa DH dotyczy kurtyn przeznaczonych do pracy w warunkach wyższej temperatury, zgodnie ze standardową krzywą nagrzewania.

Dobór klasy D lub DH powinien wynikać z projektu oddymiania, scenariusza pożarowego i przewidywanych warunków pożaru w danej części budynku. Nieprawidłowe jest ogólne zapisanie w projekcie hasła kurtyna dymowa bez określenia wymaganej klasy, wysokości opuszczenia, geometrii, sposobu montażu i zasad sterowania.

Bramy rolowane przeciwpożarowe GSF KPR EI

Bramy rolowane przeciwpożarowe GSF KPR EI są stosowane do zamykania otworów w pionowych przegrodach przeciwpożarowych. Wariant EI stosuje się tam, gdzie projekt wymaga jednocześnie szczelności i izolacyjności ogniowej.

Tego typu bramy są szczególnie przydatne w miejscach, gdzie brakuje przestrzeni na klasyczną bramę przesuwną lub skrzydłową. Płaszcz bramy porusza się pionowo, a po otwarciu jest zwinięty w obrębie wału i obudowy.

Przy doborze bramy rolowanej EI należy sprawdzić przede wszystkim wymaganą klasę odporności ogniowej, szerokość i wysokość otworu, dostępne miejsce nad otworem, rodzaj ściany, sposób montażu prowadnic oraz wymagania dotyczące sterowania i zasilania.

Bramy rolowane przeciwpożarowe GSF KPR Smart EI

GSF KPR Smart EI to kompaktowa odmiana bramy rolowanej przeciwpożarowej w klasie EI. Takie rozwiązanie może być korzystne tam, gdzie istotna jest ograniczona zabudowa, estetyka wykonania albo brak miejsca na masywniejszą konstrukcję.

W praktyce nie oznacza to jednak, że wersję Smart można stosować automatycznie w każdym otworze. Należy potwierdzić dopuszczalne wymiary, klasę odporności ogniowej, sposób mocowania, warunki montażu i zakres zastosowania wynikający z dokumentacji wyrobu.

Ten typ bramy powinien być analizowany zwłaszcza przy inwestycjach, w których już na etapie projektu wiadomo, że przestrzeń nad otworem lub po jego bokach będzie ograniczona przez instalacje, konstrukcję, sufit podwieszany albo inne elementy budowlane.

Bramy rolowane przeciwpożarowe GSF KPR E i EW

Bramy rolowane GSF KPR E/EW stosuje się tam, gdzie projekt wymaga szczelności ogniowej albo szczelności ogniowej z ograniczeniem promieniowania cieplnego. Nie należy traktować ich jako zamiennika bram EI, jeśli wymagana jest izolacyjność ogniowa.

Klasa E może być wystarczająca w miejscach, gdzie projekt wymaga ograniczenia przejścia ognia i gorących gazów. Klasa EW będzie właściwa tam, gdzie dodatkowo wymagane jest ograniczenie promieniowania cieplnego. Klasa EI jest wymagana wtedy, gdy przegroda ma również ograniczać wzrost temperatury po stronie nienagrzewanej.

W praktyce błędy pojawiają się najczęściej wtedy, gdy inwestor lub wykonawca wybiera bramę po samej nazwie produktu, bez analizy klasy odporności ogniowej przegrody.

Bramy przesuwne przeciwpożarowe GSF BP EI

Bramy przesuwne przeciwpożarowe GSF BP EI służą do zamykania większych otworów w przegrodach przeciwpożarowych. Skrzydło przesuwa się w bok po torze jezdnym, dlatego przy takim rozwiązaniu konieczne jest zapewnienie odpowiedniej przestrzeni po jednej stronie otworu.

Bramy przesuwne są często stosowane w halach produkcyjnych, magazynach, zapleczach technicznych i obiektach logistycznych. Sprawdzają się tam, gdzie szerokość otworu jest znaczna, a układ funkcjonalny pozwala na odsunięcie skrzydła poza światło przejścia.

Przy projektowaniu trzeba przewidzieć miejsce na skrzydło, tor jezdny, kieszeń wjazdową, przeciwwagę lub elementy balastowe, trzymacz elektromagnetyczny, zasilanie i elementy sterujące.

Bramy rozsuwne i opuszczane przeciwpożarowe

Bramy rozsuwne są rozwiązaniem dwuskrzydłowym. Skrzydła przesuwają się w przeciwne strony, dlatego wymagają przestrzeni po obu stronach otworu. Mogą być stosowane przy większych przejściach, gdy przesunięcie całej bramy na jedną stronę jest niemożliwe albo niekorzystne funkcjonalnie.

Bramy opuszczane zamykają otwór ruchem pionowym w dół. Tego typu rozwiązanie wymaga szczególnej analizy przestrzeni nad otworem, masy elementu, sposobu prowadzenia, zwalniania, sterowania oraz zabezpieczenia obszaru pracy bramy.

W obu przypadkach kluczowe jest potwierdzenie pełnej dokumentacji technicznej przed doborem. Nie powinno się zakładać klasy odporności ogniowej ani maksymalnych wymiarów na podstawie ogólnej nazwy produktu.

Grodzie przeciwpożarowe GSF GP przy systemach transportowych

Grodzie przeciwpożarowe GSF GP są przeznaczone do zabezpieczania otworów, przez które przechodzą systemy transportowe. Dotyczy to między innymi przenośników, linii technologicznych i transportu wewnętrznego w halach produkcyjnych, magazynach oraz centrach logistycznych.

Grodź przeciwpożarowa nie jest zwykłą bramą ustawioną przy przenośniku. To zespół elementów, który musi współpracować z automatyką transportu. W chwili alarmu otwór powinien zostać opróżniony, a transportowany materiał nie może blokować zamknięcia przegrody.

W praktyce oznacza to konieczność skoordynowania grodzi z czujnikami obecności, sterowaniem przenośnika, układem zatrzymania, ewentualnym opóźnieniem zamknięcia oraz sygnałami z systemu sygnalizacji pożaru.

Kurtyny dymowe stałe GSF KDS

Kurtyny dymowe stałe GSF KDS tworzą trwałą barierę ograniczającą przemieszczanie się dymu pod stropem. Pozostają w pozycji roboczej przez cały czas, dlatego nie wymagają opuszczenia po sygnale alarmowym.

Takie kurtyny stosuje się tam, gdzie stała przegroda dymowa nie utrudnia normalnego użytkowania obiektu. Mogą być używane w halach, magazynach, garażach, przestrzeniach technicznych i obiektach wielkopowierzchniowych, jeżeli wynika to z projektu systemu oddymiania.

Ich zaletą jest prosta zasada działania. W momencie pożaru kurtyna nie oczekuje na aktywację napędu ani centrali sterującej, ponieważ już znajduje się w wymaganej pozycji.

Kurtyny dymowe ruchome GSF KDR

Kurtyny dymowe ruchome GSF KDR stosuje się tam, gdzie w czasie normalnej eksploatacji przestrzeń musi pozostać otwarta, a przegroda dymowa ma pojawić się dopiero po aktywacji systemu.

W stanie normalnym kurtyna pozostaje zwinięta w obudowie. Po sygnale sterującym opuszcza się do pozycji roboczej i ogranicza przepływ dymu zgodnie z założeniami projektu.

Przy kurtynach ruchomych istotna jest nie tylko klasa D lub DH, ale również sposób pracy urządzenia. Trzeba określić zasady aktywacji, zachowanie przy zaniku zasilania, prędkość opuszczania, wysokość pozycji roboczej i sposób przekazywania sygnałów zwrotnych.

Sterowanie bramami, grodziami i kurtynami ruchomymi

Urządzenia ruchome stosowane w ochronie przeciwpożarowej muszą zadziałać w określony sposób i w określonym momencie. Nie wystarczy, że brama lub kurtyna ma właściwą klasę. Równie ważne jest to, czy zostanie prawidłowo uruchomiona.

W obiektach wyposażonych w system sygnalizacji pożaru należy ustalić, z której strefy pożarowej ma pochodzić sygnał sterujący, czy zamknięcie ma nastąpić natychmiast, czy po opóźnieniu, jakie sygnały zwrotne mają być przekazywane do centrali oraz jak urządzenie zachowa się przy zaniku zasilania.

Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do urządzeń zlokalizowanych na drogach komunikacyjnych, w pobliżu dróg ewakuacyjnych i przy systemach transportowych.

Zasilanie i okablowanie urządzeń przeciwpożarowych

Bramy, grodzie i kurtyny ruchome nie powinny być traktowane jak zwykła automatyka budynkowa. Jeżeli urządzenie pełni funkcję przeciwpożarową, sposób jego zasilania i sterowania musi być zgodny z tą funkcją.

Na etapie projektu należy sprawdzić wymagania dotyczące zasilania podstawowego, zasilania rezerwowego, przewodów, tras kablowych, sygnałów kontrolnych, zabezpieczeń i zachowania urządzenia przy zaniku napięcia.

Błędem jest pozostawienie tych decyzji ekipie montażowej na końcu inwestycji. Sterowanie i zasilanie powinny być zaprojektowane razem z SSP, oddymianiem i scenariuszem pożarowym.

Dokumentacja potrzebna do doboru i odbioru

Przed zastosowaniem konkretnego rozwiązania należy zweryfikować dokumentację wyrobu. Sama karta katalogowa nie wystarcza do potwierdzenia możliwości montażu w danym miejscu.

W praktyce potrzebne są przede wszystkim: deklaracja właściwości użytkowych, klasyfikacja odporności ogniowej lub klasyfikacja kurtyny dymowej, instrukcja montażu, instrukcja użytkowania i konserwacji, schemat sterowania, dokumentacja dopuszczalnych wymiarów, opis podłoża, sposób mocowania oraz wymagania dotyczące przeglądów.

Na odbiorze istotne jest nie tylko to, czy wyrób ma wymaganą klasę. Sprawdzana jest również zgodność wykonania z projektem, scenariuszem pożarowym, instrukcją producenta i dokumentacją powykonawczą.

Jakie dane są potrzebne do prawidłowego doboru?

Do doboru bramy, grodzi lub kurtyny nie wystarczy sam wymiar otworu. Potrzebny jest pełniejszy zestaw informacji.

Najczęstsze błędy przy bramach, grodziach i kurtynach dymowych

• Mylenie kurtyny dymowej z kurtyną lub bramą przeciwpożarową. Kurtyna dymowa kontroluje przepływ dymu, ale nie jest zamknięciem otworu w klasie E, EW lub EI.
• Dobór urządzenia wyłącznie po wymiarze otworu. W ochronie przeciwpożarowej równie ważne są klasa, podłoże, sposób montażu, kierunek oddziaływania ognia, sterowanie, zasilanie i dostęp serwisowy.
• Nieuwzględnienie miejsca na obudowę, prowadnice, tor jezdny, kieszeń wjazdową albo przestrzeń pracy skrzydła.
• Brak uzgodnienia z systemem sygnalizacji pożaru. Urządzenie powinno działać zgodnie ze scenariuszem pożarowym, a nie po przypadkowo podanym sygnale alarmowym.
• Brak opróżnienia światła otworu przy grodziach na przenośnikach. Brama może zamknąć się na materiale albo nie domknąć się wcale.
• Brak realnego dostępu serwisowego. Urządzenia przeciwpożarowe wymagają przeglądów, prób działania i konserwacji.

Jak uniknąć problemów przy odbiorze PSP?

Najważniejsze jest zachowanie spójności między projektem, scenariuszem pożarowym, zastosowanym wyrobem i wykonaniem instalacji. Jeżeli projekt wymaga klasy EI60, na obiekcie musi znaleźć się wyrób o potwierdzonej klasie EI60 w warunkach odpowiadających rzeczywistemu montażowi.

Przed odbiorem warto sprawdzić, czy dokumentacja powykonawcza zawiera aktualne dokumenty wyrobu, schematy sterowania, protokoły uruchomienia, protokoły prób, instrukcje konserwacji oraz potwierdzenie współpracy z SSP lub systemem oddymiania.

W przypadku urządzeń ruchomych należy wykonać próbę działania. Trzeba potwierdzić, że urządzenie rusza z właściwego sygnału, osiąga pozycję bezpieczną, nie koliduje z innymi elementami, przekazuje wymagane sygnały zwrotne i zachowuje się prawidłowo przy zaniku zasilania, jeżeli taki scenariusz jest wymagany.

Przy grodziach należy dodatkowo sprawdzić współpracę z systemem transportowym. Odbiór samej bramy bez sprawdzenia automatyki przenośnika nie daje pełnej odpowiedzi, czy rozwiązanie zadziała w pożarze.

Przeglądy i utrzymanie sprawności

Bramy, grodzie i kurtyny ruchome przez większość czasu pozostają w stanie oczekiwania. To nie oznacza, że można pomijać ich okresową kontrolę. Urządzenie musi być sprawne w momencie pożaru, a nie tylko w dniu montażu.

Podczas przeglądu należy sprawdzić stan mechaniczny, prowadnice, obudowy, listwy balastowe, napędy, trzymacze, elementy zwalniające, sygnały sterujące, sygnały zwrotne, działanie z SSP i zachowanie w trybie awaryjnym.

W obiektach użytkowanych intensywnie trzeba zwracać uwagę na przeszkody w torze pracy. Regały, palety, ekspozytory, tymczasowe instalacje albo elementy wyposażenia mogą uniemożliwić zamknięcie bramy lub opuszczenie kurtyny.

Kiedy warto skonsultować dobór urządzenia?

Konsultacja jest wskazana zawsze wtedy, gdy urządzenie ma być elementem oddzielenia przeciwpożarowego, współpracować z SSP, oddymianiem, automatyką transportu albo być montowane w istniejącym obiekcie z ograniczoną przestrzenią.

Najwięcej problemów pojawia się przy nietypowych otworach, dużych wymiarach, kolizjach z instalacjami, braku miejsca na prowadnice, przenośnikach przechodzących przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz przy kurtynach dymowych ruchomych zależnych od scenariusza pożarowego.

Dobrze przygotowany dobór ogranicza ryzyko zmian na budowie, opóźnień przy odbiorze i konieczności wymiany urządzenia po montażu. W praktyce najbezpieczniej analizować bramę, grodź lub kurtynę razem z projektem SSP, oddymiania, zasilania i scenariuszem pożarowym.