Plik do pobrania

Dlaczego otwór transportowy wymaga osobnego zabezpieczenia

Ściana oddzielenia przeciwpożarowego ma sens tylko wtedy, gdy zachowuje ciągłość. Każdy otwór wykonany pod przenośnik, taśmociąg, transporter lub linię technologiczną osłabia tę funkcję. Jeżeli otwór pozostanie niezabezpieczony, ogień i gorące gazy mogą przejść do sąsiedniej strefy pożarowej mimo prawidłowo zaprojektowanej ściany.

Grodź przeciwpożarowa zamyka właśnie ten problem. Tworzy ruchome zamknięcie dopasowane do transportu technologicznego. Musi być dobrana nie tylko do wymiaru otworu, ale też do klasy odporności ogniowej przegrody, typu przenośnika, sposobu sterowania, scenariusza pożarowego i rzeczywistej pracy zakładu.

GSF GP E | EW i GSF GP EI – czym różnią się klasy odporności ogniowej

W grodziach przeciwpożarowych najczęściej pojawiają się oznaczenia E, EW i EI. Nie są to zamienne parametry. Każdy opisuje inną właściwość zamknięcia przeciwpożarowego.

W praktyce nie wybiera się klasy na podstawie intuicji. Wymaganie E, EW albo EI powinno wynikać z dokumentacji projektowej, warunków technicznych, podziału na strefy pożarowe i scenariusza pożarowego.

Dostępne klasy dla grodzi GSF GP

Dla grodzi GSF GP E | EW przewidziane są klasy E15, E30, E45, E60, E90 i E120 oraz EW15, EW30, EW45, EW60, EW90 i EW120. Wersja GSF GP EI obejmuje klasy EI15, EI30, EI45, EI60, EI90 i EI120.

Liczba przy oznaczeniu klasy oznacza czas w minutach, przez który wyrób zachowuje deklarowaną właściwość w warunkach badania ogniowego. Przykładowo EI60 oznacza zachowanie szczelności i izolacyjności ogniowej przez 60 minut. Nie jest to czas bezpiecznej ewakuacji ani czas prowadzenia akcji gaśniczej, lecz parametr klasyfikacyjny wyrobu.

Istotne jest również to, że klasa dotyczy kompletnego rozwiązania w określonym zastosowaniu. Obejmuje nie tylko skrzydło lub element zamykający, ale także prowadzenie, mocowanie, warunki zabudowy i sposób montażu. Dlatego nie należy przenosić klasy z jednego wariantu wykonania na inne, niezweryfikowane rozwiązanie.

Budowa grodzi przeciwpożarowej

Grodź przeciwpożarowa jest złożonym układem mechanicznym i sterującym. Zwykle obejmuje zamknięcie przeciwpożarowe, prowadnice lub elementy prowadzące, konstrukcję mocującą, napęd albo mechanizm zwalniania, automatykę oraz elementy współpracujące z systemem transportowym.

W obiektach z przenośnikami bardzo ważna jest koordynacja działania grodzi z linią technologiczną. Po sygnale pożarowym system powinien zatrzymać transport w taki sposób, aby materiał nie zablokował zamykania. W wielu przypadkach potrzebne jest odpowiednie opóźnienie, sekwencja zatrzymania przenośników lub logika pozwalająca opróżnić strefę zamknięcia.

To jeden z najczęściej pomijanych etapów projektowania. Sama grodź może być prawidłowa, ale jeżeli paleta, pojemnik, karton lub element linii pozostanie w świetle otworu, zamknięcie przeciwpożarowe nie spełni swojej funkcji.

Kiedy stosować grodzie zamiast bram przeciwpożarowych

Grodzie stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy przez przegrodę przechodzi transport technologiczny. Brama przeciwpożarowa zabezpiecza typowy otwór komunikacyjny lub przejazdowy. Grodź jest przeznaczona do miejsc, w których otwór wynika z pracy instalacji transportowej.

Typowe zastosowania to hale produkcyjne, centra logistyczne, sortownie, zakłady przetwórstwa, magazyny wysokiego składowania, automatyczne linie transportowe i obiekty, w których strefy pożarowe przecinają się z technologią. W takich miejscach zabezpieczenie musi uwzględniać nie tylko przegrodę budowlaną, ale również ruch towarów.

Jeżeli w otworze nie ma transportu technologicznego, a potrzebne jest zwykłe zamknięcie przejazdu lub przejścia, zwykle właściwszym rozwiązaniem będzie brama rolowana, przesuwna, opuszczana albo drzwi przeciwpożarowe. Dobór zależy od wymiarów, miejsca montażu i funkcji otworu.

Sterowanie grodzią i współpraca z SSP

Grodź przeciwpożarowa powinna działać zgodnie ze scenariuszem pożarowym obiektu. Najczęściej oznacza to współpracę z systemem sygnalizacji pożarowej, automatyką transportu technologicznego i lokalnym układem sterowania.

W praktyce trzeba określić, z jakiej strefy pożarowej ma przyjść sygnał zamknięcia, czy transport ma zatrzymać się natychmiast, czy z opóźnieniem, czy wymagane jest potwierdzenie położenia grodzi oraz jak urządzenie ma wrócić do stanu gotowości po alarmie. Bez takiej logiki grodź może działać mechanicznie poprawnie, ale nie spełnić funkcji w realnym scenariuszu pożaru.

Podczas odbiorów PSP szczególne znaczenie ma próba współdziałania. Nie wystarczy sprawdzić, czy grodź zamyka się z przycisku lokalnego. Jeżeli projekt przewiduje zadziałanie z SSP, należy potwierdzić działanie z właściwego alarmu, we właściwej strefie i w prawidłowej kolejności z zatrzymaniem transportu.

Dymoszczelność Sa i S200 – kiedy ma znaczenie

Nie każda grodź przeciwpożarowa musi mieć deklarowaną dymoszczelność. Wymaganie to powinno wynikać z projektu, scenariusza pożarowego lub warunków ochrony ewakuacji i sąsiednich stref. Jeżeli dokumentacja wymaga ograniczenia przepływu dymu, należy dobrać wyrób z odpowiednio potwierdzoną klasą dymoszczelności.

Nie należy dopisywać tych parametrów do grodzi tylko dlatego, że są korzystne z punktu widzenia opisu technicznego. Muszą być potwierdzone dla konkretnego rozwiązania.

To ważne przy odbiorze. Jeżeli w projekcie wpisano dymoszczelność, inspektor lub przedstawiciel PSP może oczekiwać dokumentów potwierdzających taki parametr. Brak spójności między projektem a dokumentacją wyrobu prowadzi do zbędnych wyjaśnień i poprawek.

Montaż grodzi w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego

Montaż ma bezpośredni wpływ na zachowanie klasy odporności ogniowej. Grodź nie pracuje samodzielnie. Jest częścią układu: przegroda, konstrukcja mocująca, otwór, prowadzenie, uszczelnienia, automatyka i transport technologiczny.

Przed montażem należy sprawdzić rodzaj ściany, jej grubość, klasę odporności ogniowej, geometrię otworu, nośność podłoża, możliwość zakotwienia oraz kolizje z instalacjami. Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do konstrukcji stalowych, obudów z płyt, modernizacji istniejących hal i otworów wykonywanych wtórnie.

Nie wolno samodzielnie modyfikować prowadnic, osłon, elementów zamykających ani punktów mocowania. Nie należy również wykonywać dodatkowych przejść instalacyjnych przez obszar grodzi bez oceny wpływu na odporność ogniową. Takie przeróbki mogą naruszyć klasyfikację całego rozwiązania.

Dokumenty potrzebne przy odbiorze

Przy odbiorze należy przygotować dokumentację potwierdzającą zgodność wyrobu i montażu z projektem. W praktyce potrzebne są: deklaracja właściwości użytkowych, oznakowanie CE, dokument klasyfikacyjny lub dokument potwierdzający klasę odporności ogniowej, instrukcja montażu i eksploatacji, protokół montażu, protokół uruchomienia oraz protokół próby działania.

Jeżeli grodź współpracuje z SSP i automatyką transportu, konieczna jest także matryca sterowań, opis scenariusza zadziałania oraz protokół próby współdziałania. W dokumentacji powykonawczej powinno być jasno wskazane, która grodź zabezpiecza który otwór, w jakiej klasie odporności ogniowej i od jakiego sygnału następuje jej zamknięcie.

Brak dokumentów jest jednym z najczęstszych problemów podczas odbiorów. Urządzenie może być poprawnie zamontowane, ale bez dokumentacji nie da się jednoznacznie potwierdzić jego zgodności z wymaganiami projektu.

Najczęściej popełniane błędy przy grodziach przeciwpożarowych

• Pierwszym błędem jest traktowanie grodzi jak zwykłej osłony przenośnika. Grodź jest zamknięciem przeciwpożarowym i musi być dobrana do klasy odporności ogniowej przegrody oraz scenariusza pożarowego.
• Drugim błędem jest dobór wyłącznie na podstawie wymiaru otworu. Wymiary są ważne, ale równie istotne są: klasa E, EW lub EI, rodzaj ściany, sposób mocowania, przebieg linii transportowej, logika zatrzymania przenośnika i dostęp serwisowy.
• Trzecim błędem jest brak wolnej strefy zamykania. W świetle grodzi nie mogą pozostawać towary, palety, pojemniki, elementy przenośnika ani inne przeszkody. W praktyce trzeba przewidzieć procedurę pracy linii po alarmie.
• Czwartym błędem jest niespójna matryca sterowań. Zdarza się, że SSP wysyła sygnał do grodzi, ale system transportowy nie zatrzymuje się w odpowiednim momencie. Zdarza się też sytuacja odwrotna: transport staje, ale grodź nie otrzymuje właściwego sygnału zamknięcia.
• Piątym błędem jest deklarowanie dymoszczelności bez dokumentów. Jeżeli projekt wymaga Sa lub S200, taki parametr musi być potwierdzony dla konkretnego wyrobu i konfiguracji.
• Szóstym błędem jest montaż w niezweryfikowanej konstrukcji. Dotyczy to szczególnie hal modernizowanych, gdzie otwory są poszerzane albo wykonywane w istniejących ścianach bez sprawdzenia odporności ogniowej całego układu.
• Siódmym błędem jest brak dostępu do przeglądów i serwisu. Grodź musi być możliwa do sprawdzenia, uruchomienia, skasowania i konserwacji. Zabudowanie elementów sterujących lub mechanicznych utrudnia późniejszą eksploatację i może prowadzić do negatywnych uwag podczas kontroli.

Jak uniknąć problemów przy odbiorze PSP

Najważniejsze jest przygotowanie próby funkcjonalnej przed odbiorem. Trzeba sprawdzić nie tylko zamknięcie grodzi, ale cały łańcuch zadziałania: sygnał z SSP, zatrzymanie transportu, ewentualne opóźnienie, zamknięcie otworu, potwierdzenie stanu i powrót do pracy po skasowaniu alarmu.

Warto wcześniej porównać projekt, opis ochrony przeciwpożarowej, scenariusz pożarowy, matrycę sterowań i dokumentację powykonawczą. Jeżeli każdy dokument opisuje działanie grodzi inaczej, problem pojawi się podczas testów. Spójność dokumentacji jest tak samo ważna jak sama jakość montażu.

W obiektach handlowych, produkcyjnych i magazynowych trzeba też zwrócić uwagę na oznaczenie miejsc połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną i z dachem, jeżeli taki obowiązek dotyczy danego przypadku. Gdy grodź znajduje się w przegrodzie oddzielenia przeciwpożarowego, warto sprawdzić, czy granica strefy pożarowej została czytelnie pokazana również w dokumentacji obiektu.

Eksploatacja i przeglądy grodzi przeciwpożarowych

Grodź przeciwpożarowa musi być utrzymywana w stanie gotowości. Przeglądy i konserwację należy prowadzić zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową oraz zasadami dla urządzeń przeciwpożarowych, nie rzadziej niż raz w roku, o ile dokumentacja producenta lub warunki eksploatacji nie wymagają częstszych czynności.

Podczas przeglądu należy sprawdzić stan mechaniczny zamknięcia, prowadnic, mocowań, elementów sterujących, układu zwalniania, zasilania, sygnalizacji, współpracy z SSP oraz współpracy z transportem technologicznym. Należy również potwierdzić, że strefa zamykania nie jest zastawiona i nie została zmieniona organizacja pracy linii.

Każdy przegląd powinien kończyć się protokołem. W przypadku obiektów przemysłowych i logistycznych dokumentacja przeglądów bywa równie istotna jak dokumentacja odbiorowa, ponieważ potwierdza utrzymanie funkcji przeciwpożarowej w czasie eksploatacji.