PDA103L/R/S – System Pętli Indukcyjnej do Małych Pomieszczeń o Powierzchni do 50 m²
PDA103L/R/S – małe systemy pętli indukcyjnej do pomieszczeń do 50 m²
PDA103L, PDA103R i PDA103S to trzy warianty systemu pętli indukcyjnej przeznaczone do małych pomieszczeń, w których liczy się czytelna transmisja mowy do aparatów słuchowych z cewką indukcyjną. Wszystkie bazują na tym samym wzmacniaczu PDA103, różnią się natomiast wyposażeniem i typowym zastosowaniem. Producent przewiduje dla tych zestawów pokrycie pomieszczeń do około 50 m², czyli w praktyce sal spotkań, małych gabinetów, pokojów konsultacyjnych, świetlic, sal telewizyjnych i podobnych wnętrz o ograniczonej powierzchni.
Wspólnym zadaniem wszystkich trzech wariantów jest poprawa zrozumiałości mowy przez ograniczenie wpływu hałasu tła, pogłosu i niekorzystnej akustyki pomieszczenia. Z punktu widzenia użytkownika aparat słuchowy odbiera sygnał bezpośrednio z pola magnetycznego wytworzonego przez pętlę, po przełączeniu na tryb T lub MT. To rozwiązanie jest szczególnie przydatne tam, gdzie rozmowa, prezentacja albo odbiór dźwięku z telewizora powinny być czytelne bez konieczności podnoszenia poziomu głośności dla wszystkich obecnych w pomieszczeniu.
Wersje PDA103R, PDA103L i PDA103S – różnice i przeznaczenie
PDA103 jest oferowany w formie trzech zestawów instalacyjnych, dostosowanych do różnych zastosowań. PDA103Roraz PDA103L to komplety przeznaczone do stałego montażu w niewielkich pomieszczeniach (o powierzchni do ok. 50 m²) – takich jak małe sale konferencyjne, gabinety czy punkty obsług. Obie wersje zawierają ten sam wzmacniacz PDA103, różnią się jednak typem dołączonego mikrofonu i sposobem użycia. PDA103R wyposażono w mikrofon płytkowy APM montowany w ścianie lub suficie – polecany do sal konferencyjnych i większych stołów, gdzie mikrofon sufitowy dyskretnie zbiera dźwięk z całego pomieszczenia. Z kolei PDA103L zawiera mikrofon krawatowy/biurkowy AMT na przewodzie – idealny do mniejszych sal spotkań, np. gdy prowadzący nosi mikrofon przypięty lub stawia go na stole. Obydwa zestawy zapewniają pokrycie pojedynczej pętli o powierzchni do ~50 m² (typowo ok. 7×7 m), co w praktyce odpowiada zasięgowi jednej niedużej sali.
Trzeci wariant – PDA103S – to zestaw przeznaczony do użytku domowego, przede wszystkim w pokojach dziennych z telewizorem. W przeciwieństwie do wersji R i L, model S posiada wzmocniony układ wejściowy dostosowany do sprzętu RTV: dodano cyfrowe wejście optyczne TOSLINK do bezpośredniego podłączenia dźwięku z telewizora oraz dołączono panel przyłączeniowy APL (podwójne gniazda RCA) dla źródeł analogowych. Dzięki temu PDA103S świetnie sprawdza się w domowym salonie – użytkownik z aparatem słuchowym może odbierać czysty dźwięk z TV w całym pokoju, bez konieczności zwiększania głośności głośników. Uwaga: Wszystkie zestawy PDA103 są projektowane z myślą o małych przestrzeniach; w przypadku pomieszczeń o większej szerokości (powyżej ~5 m) lub zawierających dużo metalu w konstrukcji zaleca się rozważenie systemu pętli fazowanej, gdyż pojedyncza pętla może tam nie zapewnić równomiernego pokrycia
Kluczowe parametry techniczne PDA103
Norma EN 60118-4 określa, że prawidłowo zaprojektowany system pętli indukcyjnej powinien zapewniać natężenie pola ok. 400 mA/m w strefie odsłuchu. Maksymalny prąd wyjściowy 4 A RMS w PDA103 oznacza, że przy poprawnie dobranym przewodzie i pętli o powierzchni ok. 50 m² wzmacniacz ma wystarczający zapas, aby spełnić te wymagania nawet przy częściowym „tłumieniu” pola przez elementy metalowe. W praktyce to połączenie trybu true current mode, kompensacji metalu oraz AGC sprawia, że wzmacniacz utrzymuje stabilny poziom sygnału w całym obszarze, a użytkownik aparatu słuchowego otrzymuje czytelny, powtarzalny dźwięk w trybie „T”.
PDA103 to nowoczesny wzmacniacz pętlowy pracujący w trybie prądowym (true current mode), co oznacza, że steruje on natężeniem prądu płynącego przez pętlę – zapewniając stabilne i jednorodne pole magnetyczne w całym obszarze. Maksymalny ciągły prąd wyjściowy wynosi 4 A RMS (dla 1 kHz), przy maksymalnym napięciu około 5,5 V RMS. Taka wydajność pozwala zasilić pętlę obejmującą wspomniane ~50 m² powierzchni. Pasmo przenoszenia wzmacniacza to 120 Hz – 5 kHz (-3 dB), a więc zakres zoptymalizowany pod klarowność mowy ludzkiej zgodnie z wymaganiami normy dla pętli indukcyjnych. Urządzenie zasilane jest z sieci 230 V AC (w zestawie znajduje się odpowiedni zasilacz sieciowy) i pobiera maksymalnie ok. 18 W mocy, będąc przy tym zamknięte w kompaktowej metalowej obudowie (wymiary ok. 135×130×35 mm, IP40) przystosowanej do montażu na ścianie.
Pod względem funkcjonalnym wzmacniacz PDA103 oferuje zestaw wejść audio i regulatorów umożliwiających dostosowanie pracy systemu. Do dyspozycji jest wejście mikrofonowe (gniazdo jack 3,5 mm) z zasilaniem phantom 12 V – przeznaczone dla mikrofonów pojemnościowych/elektretowych. Drugie to wejście liniowe (jack 3,5 mm stereo) do podłączenia źródeł typu odtwarzacz, komputer lub wyjście miksera audio. Trzecim jest złącze Outreach (4-pin) służące do podłączenia dodatkowych modułów audio – o nim więcej w dalszej części. Wreszcie, model PDA103S ma dodatkowe wejście cyfrowe TOSLINK dla sygnału optycznego (np. z telewizora). Każde z tych wejść ma dedykowaną regulację czułości (potencjometry Mic, Line, Outreach, Digital), co pozwala wyważyć poziomy różnych źródeł. Oprócz tego dostępna jest regulacja ogólnego poziomu wyjściowego pętli (Loop Level) oraz kompensacji metalu (Metal Compensation). Ta ostatnia funkcja umożliwia podbicie wysokich częstotliwości w sygnale, aby zrekompensować straty spowodowane przez obecność elementów metalowych w pomieszczeniu (metal absorbuje pole magnetyczne, tłumiąc wysokie tony). Stan pracy urządzenia obrazują wskaźniki LED na panelu: Power(zasilanie), Loop Fault (usterka pętli), Peak (sygnał przesterowany) oraz Limit (działanie automatycznej kontroli wzmocnienia, AGC). Wzmacniacz został zaprojektowany tak, by spełniać normę EN 60118-4 (wymaganą m.in. w obiektach użyteczności publicznej dla systemów wspomagających słyszenie) przy prawidłowo wykonanej instalacji. Oznacza to, że przy odpowiednim ustawieniu zapewnia on wymagane natężenie pola magnetycznego i równomierność pokrycia sygnałem w obsługiwanym obszarze.
Montaż i wymagania instalacyjne
Montaż pętli indukcyjnej z wykorzystaniem PDA103 nie jest skomplikowany, jednak powinien być przeprowadzany przez osobę z wiedzą techniczną i zgodnie z instrukcją producenta. Sam wzmacniacz to niewielka czarna skrzynka, którą można zamontować na ścianie (np. w pobliżu stanowiska obsługi lub w szafce rack) – warto ulokować go blisko źródeł audio oraz gniazda zasilania, aby ułatwić podłączenia i dostęp serwisowy. Urządzenie jest przeznaczone do pracy wewnątrz budynków (obudowa IP40 chroni przed pyłem, lecz nie przed wilgocią) i podczas długotrwałej pracy jego korpus może się lekko nagrzewać – należy więc zapewnić mu wentylację (nie zakrywać). Przed przystąpieniem do instalacji samej pętli indukcyjnej, zaleca się zaplanować jej trasę w pomieszczeniu: standardowo przewód pętli układa się wzdłuż obwodu sali, tworząc prostokąt obejmujący strefę, w której mają znajdować się użytkownicy aparatu słuchowego. Dołączony do zestawu kabel (40 m, przekrój 0,5 mm²) można poprowadzić np. tuż pod sufitem, przy listwie przypodłogowej lub pod wykładziną – tak, aby tworzył pętlę wokół całego obszaru odsłuchowego. Ważne jest unikanie równoległego prowadzenia kabla pętli blisko innych przewodów sygnałowych na długim odcinku (by zminimalizować zakłócenia elektromagnetyczne), a także zabezpieczenie go przed uszkodzeniami mechanicznymi – jeśli przebiega po podłodze, powinien być odpowiednio zamaskowany lub zabezpieczony listwą, zwłaszcza w przejściach.
Po ułożeniu przewodu pętlowego oba jego końce należy podłączyć do wyjścia Loop we wzmacniaczu (zaciski śrubowe w specjalnej kostce). Przed podłączeniem warto sprawdzić miernikiem, czy pętla ma ciągłość i nie występuje zwarcie do masy, ponieważ uruchomienie wzmacniacza z uszkodzonym lub zwartym obwodem może spowodować jego uszkodzenie. Producent zaleca także, aby nie włączać zasilania bez podpiętego przewodu pętli, gdyż wzmacniacz wymaga obciążenia (otwarty obwód może skutkować nieprawidłową pracą układu). Po stronie wejść audio dostępne są różne opcje podłączeń w zależności od wersji zestawu. Mikrofon dołączony w zestawie (AMT lub APM) należy umieścić zgodnie z przeznaczeniem – np. mikrofon biurkowy AMT w pobliżu mówcy, mikrofon płytkowy APM w ścianie lub suficie nad strefą słuchaczy – po czym podłączyć go do gniazda Mic we wzmacniaczu (jack 3,5 mm). Źródła liniowe audio (np. odtwarzacz mp3, komputer, system nagłośnienia) podłączamy do gniazda Line In (jack 3,5 mm). W przypadku zestawu PDA103S telewizor lub dekoder można podłączyć na dwa sposoby: cyfrowo kablem optycznym TOSLINK do dedykowanego wejścia (wzmacniacz posiada złącze Digital Toslink), bądź analogowo – wykorzystując dołączony panel APL z gniazdami RCA (np. przewodem z wyjścia słuchawkowego TV). Jeśli planujemy użycie kilku mikrofonów lub rozproszonych punktów wejściowych, warto skorzystać z systemu Outreachopisanego poniżej. Wszystkie połączenia sygnałowe należy wykonywać przy wyłączonym zasilaniu urządzenia. Dopiero po poprawnym okablowaniu i sprawdzeniu połączeń można załączyć zasilanie wzmacniacza (zielona dioda Power sygnalizuje gotowość) i przystąpić do konfiguracji sygnału.
System Outreach – kiedy warto go zastosować?
Jedną z zalet wzmacniacza PDA103 jest jego kompatybilność z systemem Outreach. Jest to rozwiązanie rozszerzające możliwości wejściowe – umożliwia podłączenie wielu mikrofonów lub innych źródeł audio poprzez specjalne moduły (tzw. plate), instalowane na ścianach lub pulpitach w sali. Standardowo wzmacniacz posiada tylko jedno gniazdo mikrofonowe i liniowe, ale dzięki systemowi Outreach możemy stworzyć sieć do 10 modułów wejściowychrozmieszczonych w różnych miejscach, połączonych wspólnym przewodem do jednego wejścia wzmacniacza. Moduły Outreach łączy się szeregowo (daisy-chain) za pomocą 4-żyłowego kabla audio – łączna długość okablowania może sięgać nawet 100 m, co pozwala obsłużyć duże pomieszczenie. W praktyce oznacza to, że do PDA103 możemy jednocześnie podłączyć (poprzez jeden port Outreach) np. kilka mikrofonów naraz, kombinację mikrofonów i wejść liniowych, czy też zewnętrzne gniazda przyłączeniowe dla wygody użytkowników, bez stosowania oddzielnego miksera audio.
Typowe moduły Outreach to m.in. panel mikrofonowy APM (taki jak dołączony w zestawie PDA103R) montowany na ścianie lub suficie i zawierający wielokierunkowy mikrofon elektretowy, panel APL z gniazdami liniowymi RCA (znajdujący się w zestawie PDA103S) do podłączenia np. odtwarzacza lub telewizora, czy też panel uniwersalny APJ z gniazdem 3,5 mm do podłączenia mikrofonu zewnętrznego lub innego źródła liniowego. Dostępny jest także mikrofon naścienny AMT (panel stołowy) używany w PDA103L, który jednak wpiąć możemy bezpośrednio do gniazda Mic. Kiedy warto skorzystać z Outreach? Zawsze wtedy, gdy jedna pętla indukcyjna ma obsłużyć wiele punktów zbierania dźwięku lub wymagane jest udostępnienie gniazd audio w dogodnych miejscach dla użytkowników. Przykładowo, w sali konferencyjnej z kilkoma prelegentami można zainstalować dwa lub trzy mikrofony (np. jeden przy mównicy, drugi na stole panelistów, trzeci roamingowy) – łącząc je poprzez moduły Outreach do pojedynczego wzmacniacza. Innym razem, wzmacniacz może być schowany w pomieszczeniu technicznym, a na ścianie sali montujemy gniazdo liniowe (APL) lub mikrofonowe (APM/APJ) dla łatwego dostępu – to także realizuje Outreach. System ten jest bardzo elastyczny i prosty w montażu, a przy tym współpracuje z PDA103 natywnie, co czyni go cennym narzędziem dla instalatorów planujących bardziej rozbudowane systemy pętli indukcyjnych.