Kurtyna dymowa a kurtyna przeciwpożarowa 

Kurtyna dymowa a kurtyna przeciwpożarowa – czym się różnią?

Kurtyna dymowa i kurtyna przeciwpożarowa mogą wyglądać podobnie. Obie mogą być wykonane jako ruchome przegrody opuszczane spod stropu, a po aktywacji tworzą barierę w przestrzeni budynku. Na tym podobieństwa w zasadzie się kończą.

Najważniejsza różnica dotyczy funkcji. Kurtyna dymowa służy do kontrolowania przemieszczania się dymu i gorących gazów pożarowych. Kurtyna przeciwpożarowa jest natomiast zamknięciem o określonej odporności ogniowej, którego zadaniem może być zachowanie szczelności ogniowej, ograniczenie promieniowania cieplnego albo również zapewnienie izolacyjności ogniowej.

Dlatego kurtyny dymowej klasy D lub DH nie można utożsamiać z kurtyną przeciwpożarową E, EW lub EI. Są to różne klasyfikacje dotyczące różnych właściwości.

Kurtyna dymowa: kontrola dymu, a nie oddzielenie przeciwpożarowe

Wymagania dla kurtyn dymowych określa PN-EN 12101-1. Norma obejmuje kurtyny stałe oraz ruchome stosowane jako element systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła, między innymi na granicach zbiorników dymu. PN-EN 12101-1 – zakres normy w katalogu PKN.

Ich zadaniem jest przede wszystkim ograniczenie poziomego rozprzestrzeniania się warstwy dymu. W dużych halach, magazynach, atriach czy obiektach handlowych pozwala to utrzymać dym w zaprojektowanej strefie i skierować go w stronę punktów usuwania dymu.

Kurtyna dymowa nie musi więc zamykać otworu aż do posadzki. Jej dolna krawędź znajduje się na wysokości wynikającej z projektu systemu oddymiania, geometrii zbiornika dymu oraz wymaganej wysokości warstwy wolnej od dymu.

Co oznaczają klasy D i DH kurtyny dymowej?

Klasyfikacja kurtyn dymowych jest inna niż klasyfikacja przegród przeciwpożarowych. W odniesieniu do przegród dymnych stosowane są klasy D600 oraz DH z określonym czasem zachowania właściwości. D600 odnosi się do oddziaływania temperatury 600°C, natomiast DH do badania przy oddziaływaniu cieplnym zgodnym ze standardową krzywą temperatura–czas. Rozporządzenie delegowane (UE) 2024/1681 – klasyfikacja przegród dymowych.

W dokumentacji technicznej i oznaczeniach handlowych można więc spotkać zapisy takie jak D60, D120 czy DH60. Ich znaczenie należy odczytywać zgodnie z dokumentacją klasyfikacyjną konkretnego wyrobu.

Nie oznaczają one jednak tego samego co E60, EW60 lub EI60. Przykładowo kurtyna dymowa D120 nie jest automatycznie kurtyną przeciwpożarową EI120.

To jedna z najczęstszych pomyłek przy doborze tych urządzeń.

Kurtyna przeciwpożarowa: zamknięcie o określonej odporności ogniowej

W praktyce określenie kurtyna przeciwpożarowa stosuje się do ruchomych zamknięć z tkaniny technicznej, których właściwości zostały potwierdzone w zakresie odporności ogniowej.

Ruchome kurtyny z tkaniny są objęte zakresem PN-EN 16034 dotyczącym właściwości odporności ogniowej i dymoszczelności drzwi, bram oraz odpowiednich ruchomych zamknięć, w granicach zastosowań określonych w tej normie. Badania odporności ogniowej takich kurtyn obejmuje również PN-EN 1634-1+A1:2018-03. PN-EN 16034 – zakres normy w katalogu PKN.

Klasyfikację wyników badań prowadzi się zgodnie z PN-EN 13501-2:2023-09. To właśnie tutaj pojawiają się oznaczenia E, EW oraz EI. PN-EN 13501-2 – klasyfikacja odporności ogniowej i dymoszczelności.

E, EW czy EI? Co oznaczają klasy kurtyny przeciwpożarowej?

Klasy te opisują konkretne właściwości przegrody podczas badania odporności ogniowej.

W przypadku kryterium W wartość promieniowania oceniana zgodnie z metodą badawczą nie może przekroczyć 15 kW/m². Materiały egzaminacyjne PSP dla rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Różnica pomiędzy EW i EI jest więc zasadnicza. Kurtyna EW ogranicza promieniowanie cieplne, ale nie musi spełniać kryteriów izolacyjności wymaganych dla klasy EI.

Co oznacza EI60 lub EI120?

Liczba podawana po symbolu klasy oznacza czas wyrażony w minutach.

Kurtyna EI60 musi więc zachować jednocześnie kryterium szczelności E oraz izolacyjności I przez co najmniej 60 minut badania. EI120 oznacza odpowiednio 120 minut.

Analogicznie zapis EW60 oznacza zachowanie szczelności i kryterium ograniczenia promieniowania przez 60 minut.

Nie należy interpretować tych wartości jako przewidywanego czasu trwania rzeczywistego pożaru. Klasy odporności ogniowej wynikają ze znormalizowanego badania i służą do porównywalnego określenia właściwości elementów budowlanych.

E120/EW60 to nie to samo co EW120

W dokumentacji można spotkać również klasy z różnymi czasami dla poszczególnych kryteriów, przykładowo E120/EW60.

Taki zapis oznacza, że zamknięcie zachowuje szczelność ogniową przez 120 minut, natomiast kryterium promieniowania W przez 60 minut.

Nie wolno więc odczytywać pierwszej wartości jako czasu spełnienia wszystkich parametrów. Przy weryfikacji kurtyny przeciwpożarowej należy zawsze porównywać pełne oznaczenie klasy z wymaganiem zawartym w projekcie.

Jak dobrać klasę kurtyny przeciwpożarowej?

Klasy E, EW i EI nie powinny być dobierane wyłącznie na podstawie wielkości otworu, rodzaju budynku ani założenia, że wyższa klasa będzie bezpieczniejsza.

Punktem wyjścia jest funkcja, jaką ma pełnić zamknięcie w konkretnym rozwiązaniu ochrony przeciwpożarowej. Wymagana klasa powinna wynikać z dokumentacji projektowej, warunków ochrony przeciwpożarowej oraz uzgodnionych rozwiązań dla danego obiektu.

Jeżeli projekt wymaga EI60, zastosowanie kurtyny EW60 nie spełnia tego wymagania, ponieważ brakuje kryterium izolacyjności I. Jeżeli wymagane jest EW60, sama klasa E60 również jest niewystarczająca.

Również zastosowania wyrobu o formalnie szerszym zakresie właściwości nie należy traktować jako podstawy do samodzielnej zmiany rozwiązania projektowego. Trzeba zweryfikować jego przeznaczenie, klasyfikację i zakres zastosowania.

Czy kurtyna dymowa może zastąpić kurtynę EI60?

Nie. Sama odporność na wysoką temperaturę nie oznacza spełnienia wymagań klasy EI60.

Kurtyna dymowa posiadająca klasyfikację D lub DH została oceniona jako przegroda dymowa zgodnie z wymaganiami systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Sama odporność materiału na temperaturę nie nadaje jej klasy szczelności i izolacyjności ogniowej EI.

Jeżeli w projekcie wymagane jest zamknięcie EI60, wyrób musi posiadać odpowiednią klasyfikację EI60 dla przewidzianego zastosowania.

Analogicznie kurtyna przeciwpożarowa EI nie powinna być automatycznie traktowana jako kurtyna dymowa systemu oddymiania. Jeżeli ma pełnić funkcję przegrody dymowej, musi być oceniona pod kątem tej funkcji i zastosowana zgodnie z odpowiednimi wymaganiami systemu kontroli dymu.

Czy klasa E oznacza również dymoszczelność?

Nie. To kolejna istotna różnica.

E jest kryterium szczelności ogniowej podczas badania odporności ogniowej. Dymoszczelność stanowi odrębną właściwość klasyfikacyjną.

Nie można więc przyjąć, że każda kurtyna E, EW lub EI automatycznie zapewnia określoną dymoszczelność. Jeżeli projekt wymaga również ograniczenia przepływu dymu przez zamknięcie, właściwość ta musi wynikać z dokumentacji i klasyfikacji konkretnego wyrobu.

Kurtyna dymowa czy przeciwpożarowa? Najprostszy sposób rozróżnienia

Jeżeli zadaniem urządzenia jest utworzenie zbiornika dymu, ograniczenie przemieszczania się dymu pod stropem lub współpraca z instalacją oddymiającą, mówimy zasadniczo o kurtynie dymowej klasyfikowanej według wymagań PN-EN 12101-1.

Jeżeli urządzenie ma zamknąć otwór i przez określony czas zapewnić szczelność ogniową, ograniczenie promieniowania albo izolacyjność ogniową, mamy do czynienia z zamknięciem przeciwpożarowym klasy E, EW lub EI.

O wyglądzie urządzenia można czasem powiedzieć niewiele. O jego funkcji decydują klasyfikacja, dokumentacja techniczna i przewidziane zastosowanie.

Co sprawdzić przed zamówieniem i odbiorem?

Przed wyborem kurtyny warto zweryfikować kilka elementów, ponieważ sama informacja kurtyna EI60 lub kurtyna dymowa zazwyczaj nie wystarcza do prawidłowego doboru:

• dokładną wymaganą klasę, np. D/DH, E60, EW60, EI60 lub EI120,
• maksymalne wymiary objęte klasyfikacją i zakresem zastosowania,
• rodzaj konstrukcji, do której urządzenie będzie mocowane,
• sposób i kierunek oddziaływania pożaru przewidziany w klasyfikacji,
• sposób zamknięcia i sterowania oraz współpracę z SSP lub innym systemem sterującym,
• zgodność wykonania i montażu z dokumentacją wyrobu oraz dokumentacją projektową.

Kurtyny dymowe, a także sterowane zamknięcia przeciwpożarowe, należą do urządzeń przeciwpożarowych w rozumieniu przepisów ochrony przeciwpożarowej. Urządzenia przeciwpożarowe powinny być wykonane zgodnie z uzgodnionym projektem, a przed dopuszczeniem do użytkowania należy przeprowadzić właściwe dla nich próby i badania potwierdzające prawidłowe działanie. Rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków – § 2 i § 3.

Najważniejszy wniosek

Kurtyna dymowa i kurtyna przeciwpożarowa nie są dwoma wariantami tego samego urządzenia.

Kurtyna dymowa kontroluje przemieszczanie dymu i jest klasyfikowana według kryteriów właściwych dla przegród dymowych. Kurtyna przeciwpożarowa zamyka otwór i posiada klasę odporności ogniowej E, EW lub EI.

Dlatego przy doborze nie należy zaczynać od pytania, czy potrzebna jest kurtyna EI60 czy EI120. Najpierw trzeba ustalić, jaką funkcję ma pełnić przegroda i jakie dokładnie wymaganie znajduje się w dokumentacji ochrony przeciwpożarowej.

Jeżeli w projekcie pojawia się jedynie ogólne określenie kurtyna ppoż., bez jednoznacznego wskazania D/DH albo E/EW/EI, warto wyjaśnić tę kwestię przed zamówieniem urządzenia. Weryfikacja klasy, wymiarów otworu i sposobu sterowania na etapie doboru jest znacznie prostsza niż zmiana rozwiązania po montażu.