Systemy napędów

Systemy napędów do oddymiania i napowietrzania

Siłowniki stosowane w systemach oddymiania umożliwiają automatyczne otwieranie okien, klap dymowych oraz drzwi w sytuacji pożaru. Odpowiadają za odprowadzanie dymu, napowietrzanie oraz prawidłową pracę przegród objętych scenariuszem pożarowym.

Siłowniki drzwiowe Siłowniki okienne Napędy ryglujące Napędy trzpieniowe

Wprowadzenie

W zależności od przeznaczenia wyróżniamy siłowniki okienne oddymiające, przeznaczone do klap i okien odprowadzających dym, oraz siłowniki okienne i drzwiowe napowietrzające, stosowane w drzwiach zapewniających napływ świeżego powietrza.

W codziennej eksploatacji urządzenia te pozostają zwykle zamknięte lub nieaktywne, ale po sygnale z centrali pożarowej albo czujek uruchamiają się automatycznie, otwierając przewidziane przegrody budowlane.

Dobór napędu powinien wynikać z funkcji przegrody w systemie: oddymiania, napowietrzania, przewietrzania albo ryglowania. Ten sam typ urządzenia nie zawsze będzie właściwy dla każdego układu montażowego.

Dobór napędów do systemu

Przy doborze napędów nie wystarczy porównać siły, skoku i napięcia zasilania. Trzeba sprawdzić funkcję urządzenia w scenariuszu pożarowym, sposób sterowania z centrali oddymiania, geometrię okna lub drzwi, opory mechaniczne oraz wymagania dotyczące czasu otwarcia i sygnalizacji położenia.

Kiedy warto zweryfikować dobór

  • gdy napęd ma pracować w funkcji oddymiania pożarowego,
  • gdy drzwi odpowiadają za napowietrzanie klatki schodowej,
  • gdy okno ma nietypowy wymiar, ciężar albo sposób otwierania,
  • gdy system łączy oddymianie z przewietrzaniem dziennym.

Co należy sprawdzić

  • typ przegrody: okno, klapa, drzwi lub rygiel,
  • wymagany skok, kąt lub wielkość otwarcia,
  • siłę potrzebną do pokonania oporów mechanicznych,
  • pobór prądu i zgodność z centralą 24 V DC,
  • dokumenty dopuszczające urządzenie do zastosowania.

Co przesłać do wyceny

  • typ i wymiary okna, klapy albo drzwi,
  • wymagany sposób otwierania i lokalizację montażu,
  • liczbę napędów oraz oczekiwany skok lub kąt otwarcia,
  • informację o centrali oddymiania i zasilaniu,
  • fragment projektu, OPZ albo zdjęcie miejsca montażu.

Główne grupy napędów

Certyfikacja i wymagania

Aby siłownik mógł zostać zastosowany w systemie oddymiania, musi spełniać wymagania właściwe dla urządzeń stosowanych w ochronie przeciwpożarowej. W praktyce należy weryfikować dokumenty dopuszczające, zakres zastosowania oraz zgodność danego wariantu z wymaganiami projektu.

Dla urządzeń oddymiających istotne są wymagania serii PN-EN 12101, a dla bezpieczeństwa użytkowania elementów napędowych stosuje się także wymagania normy PN-EN 60335-2-103. Dobór powinien być każdorazowo odniesiony do konkretnego urządzenia, sposobu montażu i funkcji w systemie.

Najważniejsze wymagania dla napędów oddymiania
Certyfikacja Świadectwo Dopuszczenia CNBOP-PIB lub zgodność z normami zharmonizowanymi
Norma podstawowa PN-EN 12101-2
Bezpieczeństwo napędów PN-EN 60335-2-103
Czas otwarcia Do 60 sekund zgodnie z wymaganiami EN 12101-2
Zasilanie standardowe 24 V DC z centrali z zasilaniem awaryjnym

Siłowniki okienne oddymiające

Siłowniki łańcuchowe do okien oddymiających należą do najpopularniejszych rozwiązań stosowanych do automatycznego otwierania okien dachowych i fasadowych podczas pożaru. Charakteryzują się kompaktową budową oraz dużym wysuwem.

Przykładem jest AUMULLER KS4, siłownik łańcuchowy 24 V DC, certyfikowany przez CNBOP. Umożliwia montaż na różnych typach okien i sprawdza się zarówno w systemach oddymiania grawitacyjnego, jak i w funkcji codziennej wentylacji.

Dobór siłownika łańcuchowego zależy od wymiarów i ciężaru okna, wymaganej wielkości otwarcia, oporów uszczelek oraz ewentualnych siłowników ryglujących. Istotne są też testy trwałości, klasa IP oraz zakres temperatur pracy.

Siłowniki drzwiowe napowietrzające

W systemach oddymiania klatek schodowych równie ważne jak usuwanie dymu jest napowietrzanie, czyli doprowadzenie świeżego powietrza kompensacyjnego. Służą do tego siłowniki drzwiowe napowietrzające montowane nad drzwiami wejściowymi lub przewietrzającymi.

Do najczęściej stosowanych należą AUMULLER FTA 600, D+H DDS 54/500, ESCO BS oraz GEZE RWA K600 T. Choć realizują ten sam cel, różnią się parametrami technicznymi, sposobem konfiguracji i dodatkowymi funkcjami.

Przykładowe rozwiązania napędów
AUMULLER FTA 600R S12 Napęd ramieniowy około 600 N, z elektroniką S12 i możliwością programowania opóźnień oraz współpracy z ryglami elektromagnetycznymi
D+H DDS 54/500 Napęd drzwiowy 500 N z możliwością programowania parametrów pracy i szeroką kompatybilnością systemową
ESCO BS Kompaktowy siłownik ramieniowy o sile około 300 N, przeznaczony do lżejszych drzwi i ekonomicznych zastosowań
GEZE RWA K600 T Napęd ramieniowy około 600 N do jedno- i dwuskrzydłowych drzwi, z funkcjami sygnalizacji i integracji

Kluczowe parametry doboru

Przy doborze siłowników należy analizować siłę napędu, długość skoku, czas otwarcia, zasilanie, stopień ochrony, pobór prądu oraz zgodność z wymaganiami obiektu. Siła siłownika musi przewyższać opory wynikające z ciężaru skrzydła, uszczelek, rygli i samozamykaczy.

Montaż powinien być wykonany zgodnie z wytycznymi producenta, a system musi przewidywać sygnalizację położenia drzwi lub okna. Regularne przeglądy i testy napędów są niezbędne dla zachowania pełnej sprawności systemu.