Zasilanie centrali SSP sprzed wyłącznika głównego – kiedy wymagane i jak wykonać

Praktyczny poradnik dla projektantów, instalatorów i zarządców obiektów: wyjaśniamy, kiedy obwód zasilający centralę sygnalizacji pożarowej powinien pozostać czynny po użyciu przeciwpożarowego wyłącznika prądu, czym różni się zasilanie podstawowe od rezerwowego oraz jak poprawnie określić wymagania dla przewodów i ich mocowania.

Wymaganie budowlane

PWP nie powinien odłączać obwodów urządzeń, których działanie jest niezbędne podczas pożaru.

Wymaganie dla zasilacza

CSP wykorzystuje zasilanie podstawowe i rezerwowe, nadzorowane przez zasilacz systemu sygnalizacji pożarowej.

Decyzja projektowa

Miejsce wpięcia, czas działania, trasa, zabezpieczenia i klasa zespołu kablowego wynikają z projektu oraz scenariusza pożarowego.

Najważniejsza zasada: CSP poza zakresem odłączenia PWP

Prawidłowe podejście

Jeżeli centrala SSP ma realizować funkcje podczas pożaru, jej obwód zasilający należy poprowadzić tak, aby zadziałanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu nie pozbawiło jej zasilania podstawowego.

Błędne uproszczenie

Nie należy przyjmować, że każda centrala musi być zawsze podłączona „przed każdym wyłącznikiem głównym”. Wymagane jest przede wszystkim jednoznaczne wyłączenie jej obwodu spod działania PWP.

Istotne rozróżnienie: określenie „zasilanie sprzed wyłącznika” opisuje często stosowany sposób wykonania instalacji. Warunki Techniczne wskazują natomiast skutek funkcjonalny: PWP odcina obwody, z wyjątkiem obwodów zasilających urządzenia, których praca podczas pożaru jest niezbędna.

Kiedy występuje przeciwpożarowy wyłącznik prądu?

Zgodnie z §183 Warunków Technicznych PWP należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ oraz w strefach zagrożonych wybuchem. Wyłącznik powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany.

Sytuacja	Wymagane rozstrzygnięcie
Obiekt jest wyposażony w PWP, a CSP ma działać podczas pożaru	Obwód CSP należy wyłączyć spod działania PWP i jednoznacznie wskazać to w projekcie oraz dokumentacji rozdzielnicy.
Obiekt nie wymaga PWP	Nadal należy zapewnić dedykowany, nadzorowany i właściwie zabezpieczony obwód zasilający zgodny z projektem SSP.
CSP steruje urządzeniami przeciwpożarowymi lub przekazuje sygnały alarmowe	Należy skoordynować czas działania centrali, urządzeń wykonawczych, transmisji alarmu i zasilaczy pomocniczych.
Projekt zawiera kilka rozdzielnic lub źródeł zasilania	Wymagane są analiza selektywności, jednoznaczne oznaczenie obwodów oraz sprawdzenie skutków zadziałania PWP.

PN-EN 54-4 a instalacja elektryczna budynku

Co obejmuje PN-EN 54-4?

Norma określa wymagania oraz badania zasilaczy stosowanych w systemach sygnalizacji pożarowej, w tym ich współpracę ze źródłem rezerwowym, nadzorowanie stanów uszkodzeniowych i wymagania funkcjonalne.

Czego norma sama nie rozstrzyga?

PN-EN 54-4 nie zastępuje projektu instalacji elektrycznej budynku. Nie określa dla każdego obiektu jednego miejsca wpięcia obwodu CSP, jednej pojemności akumulatorów ani jednej klasy przewodu zasilającego.

Czas podtrzymania nie jest jedną uniwersalną wartością. Pojemność akumulatorów należy obliczyć dla wymaganych czasów czuwania i alarmowania, poboru prądu centrali, urządzeń zasilanych z CSP, współczynników korekcyjnych oraz wymaganego zapasu. Wartość 72 godziny czuwania i 30 minut alarmu nie może być automatycznie stosowana w każdym obiekcie bez sprawdzenia przyjętych wymagań projektowych.

Jak wykonać obwód zasilający CSP?

Ustal funkcje centrali

Sprawdź scenariusz pożarowy, urządzenia sterowane przez SSP oraz wymagany czas działania systemu.

Wybierz punkt zasilania

Obwód należy przyłączyć w miejscu, które nie zostanie odłączone przez PWP i pozostanie dostępne do kontroli.

Wydziel obwód

CSP powinna mieć dedykowany obwód bez odbiorników niezwiązanych z systemem sygnalizacji pożarowej.

Dobierz zabezpieczenia

Należy sprawdzić obciążalność, spadek napięcia, ochronę przeciwporażeniową oraz selektywność zabezpieczeń.

Oznacz i udokumentuj

Punkt zasilania, zabezpieczenie i trasę trzeba czytelnie opisać w rozdzielnicy, dokumentacji powykonawczej i instrukcji obsługi.

Złącze lub rozdzielnica główna

→

Obwody odłączane przez PWP

Odbiorniki ogólne

Obwód wyłączony spod działania PWP

Zabezpieczenie CSP → centrala → akumulatory

Czy przewód zasilający zawsze musi mieć klasę PH90?

Nie należy zakładać automatycznie

klasy PH90 dla każdej instalacji,
jednego typu przewodu i przekroju,
zamienności oznaczeń PH, E i FE,
spełnienia wymagań wyłącznie przez sam kabel.

Należy określić w projekcie

wymagany czas zachowania funkcji,
klasę przewodu odpowiednią do czasu działania,
system mocowań i dopuszczalny sposób prowadzenia,
przekrój wynikający z obciążenia, zabezpieczenia i spadku napięcia.

Liczy się kompletny zespół kablowy. §187 Warunków Technicznych wymaga zachowania ciągłości dostawy energii lub przekazu sygnału przez czas niezbędny do uruchomienia i działania urządzenia. Ocenie podlegają przewód, zamocowania, konstrukcje wsporcze, podłoże oraz sposób wykonania trasy. Zastosowanie kabla o określonej klasie bez właściwego systemu mocowania nie potwierdza zachowania funkcji całego obwodu.

Kontrola przed odbiorem instalacji

Obwód CSP pozostaje zasilany po uruchomieniu PWP, jeżeli wymaga tego scenariusz pożarowy.

Centrala ma wydzielone zabezpieczenie bez przypadkowo dołączonych odbiorników.

Zabezpieczenie i punkt odłączenia oznaczono jednoznacznie oraz trwale.

Sprawdzono przejście na zasilanie rezerwowe i sygnalizację uszkodzenia sieciowego.

Pojemność akumulatorów potwierdzono obliczeniami dla rzeczywistego poboru prądu.

Klasa oraz sposób wykonania zespołu kablowego odpowiadają wymaganemu czasowi działania.

Trasa nie jest narażona na wcześniejsze uszkodzenie przez inne instalacje lub elementy budynku.

Dokumentacja powykonawcza odpowiada rzeczywistemu połączeniu w rozdzielnicy.

Najczęstsze błędy wykonawcze

Błąd	Możliwy skutek
Zasilenie CSP z obwodu odłączanego przez PWP	Nieplanowane przejście na akumulatory i skrócenie czasu dostępności systemu podczas pożaru.
Wspólny obwód z odbiornikami ogólnymi	Wyłączenie centrali przez awarię lub prace serwisowe niezwiązane z SSP.
Dobór akumulatorów wyłącznie według wartości katalogowej centrali	Zbyt krótki czas pracy po uwzględnieniu modułów, czujek, sygnalizatorów i urządzeń transmisji.
Zastosowanie kabla bez właściwych zamocowań	Utrata ciągłości obwodu przed upływem wymaganego czasu działania.
Brak koordynacji z innymi urządzeniami przeciwpożarowymi	Centrala pozostaje aktywna, ale urządzenia sterowane lub transmisja alarmu tracą zasilanie.
Nieaktualny opis rozdzielnicy	Ryzyko przypadkowego odłączenia CSP podczas obsługi lub prac elektrycznych.

Najważniejszy wniosek

W instalacji nie chodzi wyłącznie o fizyczne podłączenie przewodu „przed wyłącznikiem głównym”. Należy zapewnić, aby centrala sygnalizacji pożarowej zachowała wymagane funkcje po użyciu PWP, miała prawidłowo dobrane zasilanie rezerwowe oraz była zasilana przez kompletny zespół kablowy dostosowany do wymaganego czasu działania. Szczegóły rozwiązania powinny wynikać z projektu SSP, instalacji elektrycznej i scenariusza pożarowego konkretnego obiektu.