Moduły wejść i wyjść Siemens w systemie SSP – kiedy są potrzebne i jak ich nie dobrać zbyt późno

Rola modułów wejść i wyjść w SSP

To właśnie one decydują, czy centrala SSP jedynie wykryje pożar, czy rzeczywiście uruchomi zaplanowany scenariusz pożarowy: oddymianie, napowietrzanie, sterowanie drzwiami, windami, wentylacją, klapami pożarowymi, DSO, urządzeniami gaśniczymi albo transmisją alarmu. Dlatego dobór modułów wejściowych i wejścia/wyjścia nie powinien być dodatkiem na końcu projektu, tylko wynikiem analizy tabeli sterowań pożarowych.

Czym są moduły wejściowe i moduły wejścia/wyjścia w SSP

Moduł wejściowy pozwala wprowadzić do centrali SSP informację z urządzenia zewnętrznego. Najczęściej jest to sygnał bezpotencjałowy, informujący o stanie technicznym, uszkodzeniu, zadziałaniu albo potwierdzeniu wykonania funkcji.

Moduł wejścia/wyjścia łączy dwie funkcje. Może odbierać sygnały zewnętrzne, a jednocześnie przekazywać sygnały sterujące do urządzeń wykonawczych. W praktyce oznacza to możliwość lokalnego powiązania SSP z instalacjami pożarowymi i technicznymi budynku.

Nie należy traktować modułów I/O jak przypadkowych przekaźników. W systemie pożarowym liczy się nie tylko samo zwarcie styku, ale również nadzór linii, zgodność systemowa, sposób zasilania, dopuszczalne obciążenie wyjścia, konfiguracja logiczna i testowalność funkcji podczas odbioru.

Dlaczego liczba czujek nie wystarcza do kompletacji systemu Siemens

Częsty błąd polega na tym, że system SSP jest dobierany na podstawie liczby czujek, ROP-ów i sygnalizatorów. Taki dobór może być niepełny. W budynku z prostą detekcją liczba modułów I/O może być minimalna, ale w obiekcie z rozbudowaną automatyką pożarową liczba modułów może szybko przekroczyć liczbę oczywistych punktów sterowania.

Przykład: jedno sterowanie oddymianiem może wymagać nie tylko sygnału alarmowego z SSP do centrali oddymiania, ale również potwierdzenia zadziałania, informacji o uszkodzeniu, stanu ręcznego blokowania albo sygnału z urządzenia pośredniczącego. Jeżeli projekt przewiduje kilka stref, kilka central oddymiania, wydzielone napowietrzanie i sterowanie drzwiami, liczba wejść i wyjść musi wynikać z matrycy sterowań, a nie z ogólnej liczby pomieszczeń.

Podstawa doboru: scenariusz pożarowy i tabela sterowań

W aktualnym stanie prawnym w Polsce system SSP powinien być analizowany w kontekście przepisów ochrony przeciwpożarowej, projektu budowlanego i technicznego, scenariusza pożarowego oraz właściwych części PN-EN 54. Dla modułów wejść i wyjść szczególne znaczenie mają PN-EN 54-18 dotycząca urządzeń wejścia/wyjścia, PN-EN 54-17 dotycząca izolatorów zwarć oraz zasady projektowania i użytkowania wynikające z PN-EN 54-14. Obowiązek stosowania SSP w określonych obiektach wynika z przepisów przeciwpożarowych, a wykazy takich obiektów są publikowane również przez PSP.

Praktycznie oznacza to, że dla każdej funkcji trzeba ustalić: co ma zostać uruchomione, skąd przychodzi potwierdzenie, czy sygnał ma być nadzorowany, jaki typ styku jest wymagany, czy wyjście ma być bezpotencjałowe, czy monitorowane, oraz czy potrzebne jest zasilanie zewnętrzne.

FDCI221 – pojedynczy moduł wejściowy

FDCI221 to moduł wejściowy stosowany do wprowadzania do systemu Siemens informacji z jednego obwodu zewnętrznego. Może służyć do monitorowania stanu technicznego, alarmowego albo potwierdzenia z urządzenia wykonawczego.

W praktyce sprawdza się tam, gdzie potrzebny jest pojedynczy nadzorowany sygnał wejściowy, na przykład informacja o uszkodzeniu urządzenia, zadziałaniu systemu zewnętrznego albo stanie elementu technicznego. Nie jest to moduł sterujący – jego rola polega na przekazaniu informacji do centrali SSP.

FDCIO221 – jeden sygnał wejściowy i jedno wyjście sterujące

FDCIO221 to moduł wejścia/wyjścia z jednym wejściem i jednym wyjściem. Jest przydatny tam, gdzie w jednym punkcie instalacji potrzebne jest zarówno sterowanie, jak i odebranie informacji zwrotnej.

Typowy przykład to lokalne sterowanie elementem wykonawczym oraz odbiór potwierdzenia jego stanu. W dokumentacji Siemens moduł ten jest opisywany jako rozwiązanie do zdecentralizowanego sterowania między innymi drzwiami pożarowymi, wentylacją i klimatyzacją. Wyjście może pracować jako styk przekaźnikowy albo jako obwód monitorowany, przy czym tryb monitorowany wymaga dodatkowego zasilania 24 V DC.

FDCI222 – cztery wejścia do nadzorowania stanów zewnętrznych

FDCI222 to moduł wejściowy z czterema niezależnymi wejściami. Jest stosowany wtedy, gdy centrala SSP ma odebrać kilka sygnałów z urządzeń zewnętrznych w jednym obszarze instalacji.

Może to dotyczyć na przykład grupy urządzeń technicznych, kilku potwierdzeń z jednej strefy albo kilku stanów pochodzących z lokalnej automatyki. Każde wejście należy opisać funkcjonalnie w projekcie: alarm, uszkodzenie, potwierdzenie, blokada, stan pracy lub inny sygnał przewidziany w scenariuszu.

FDCIO222 – cztery wejścia i cztery wyjścia do sterowań pożarowych

FDCIO222 to moduł wejścia/wyjścia stosowany przy większej liczbie sygnałów lokalnych. Umożliwia podłączenie czterech wejść oraz czterech wyjść przekaźnikowych. W praktyce jest użyteczny tam, gdzie w jednej części obiektu trzeba obsłużyć kilka sterowań i kilka potwierdzeń.

Tego typu moduł warto rozważać przy współpracy SSP z wentylacją pożarową, klapami, drzwiami, sygnałami technicznymi albo lokalnymi szafami automatyki. Dobór powinien jednak wynikać z obciążeń, typu sygnałów i sposobu nadzoru, a nie tylko z samej liczby potrzebnych styków.

FDCIO224 – moduł do zastosowań wymagających interfejsu gaszenia

FDCIO224 jest modułem wejścia/wyjścia przewidzianym do bardziej wyspecjalizowanych zastosowań, w tym interfejsu z urządzeniami aktywującymi gaszenie według wymagań VdS. Ma cztery wejścia i cztery wyjścia przekaźnikowe, ale jego dobór powinien być powiązany z wymaganiami konkretnej instalacji gaszenia oraz dokumentacją systemową.

Nie należy zastępować nim standardowego modułu tylko dlatego, że ma podobną liczbę wejść i wyjść. Jeżeli funkcja dotyczy gaszenia, blokad, potwierdzeń albo układów bezpieczeństwa, trzeba zweryfikować cały łańcuch działania: centralę, moduł, urządzenie wykonawcze, zasilanie, monitorowanie linii i wymagania odbiorowe.

FDCIO223 – transponder do zadań specjalnych

FDCIO223 to moduł wejścia/wyjścia typu transponder. Może być wykorzystywany do podłączania czujek kolektywnych lub konwencjonalnych oraz do monitorowanych sterowań, na przykład urządzeń alarmowych, drzwi, klap dymowych, elektromagnesów drzwiowych albo elementów aktywujących gaszenie. Dwa kanały mogą być parametryzowane zależnie od funkcji: jako linia detekcyjna, wejście kontaktowe, wyjście sterujące lub układ z potwierdzeniem.

To element, którego nie powinno się dobierać „na oko”. Ma sens głównie wtedy, gdy system wymaga funkcji pośredniczących między adresowalnym C-NET a określonymi obwodami lub urządzeniami zewnętrznymi.

FDCI723 – moduł strefowy z zasilaniem zewnętrznym

FDCI723 to moduł strefowy z zasilaniem zewnętrznym, umożliwiający podłączenie określonych linii kolektywnych lub konwencjonalnych do C-NET. W dokumentacji Siemens wskazano możliwość współpracy z liniami 110 series, DS11 oraz SynoLINE 300/600. Moduł posiada komunikację C-NET i wymaga zewnętrznego zasilania 24 V DC.

W praktyce taki element ma znaczenie przy modernizacjach, etapowej wymianie instalacji albo konieczności integracji wybranych obwodów detekcyjnych ze strukturą adresowalną. Trzeba jednak jasno ustalić, co jest integrowane, jaki jest stan istniejącego okablowania i czy wybrany wariant jest dopuszczalny w danym projekcie.

Najczęstsze błędy przy doborze modułów wejść i wyjść

Najczęstszy błąd to policzenie tylko sygnałów sterujących, bez potwierdzeń. W scenariuszu pożarowym samo wysłanie sygnału często nie wystarcza. Instalator i projektant muszą wiedzieć, czy centrala SSP ma widzieć wykonanie funkcji, uszkodzenie urządzenia, stan ręczny, blokadę albo awarię zasilania.

Drugi błąd to nieweryfikowanie typu wyjścia. Styk przekaźnikowy, wyjście monitorowane i wyjście wymagające dodatkowego zasilania nie są tym samym. Różnice mają znaczenie przy doborze okablowania, obciążenia, separacji obwodów i późniejszych testów.

Trzeci błąd to pomijanie lokalizacji modułu. Moduł zamontowany blisko urządzenia wykonawczego może ograniczyć długość przewodów sterujących, ale musi być umieszczony w warunkach zgodnych z dokumentacją: środowisko, stopień ochrony, dostęp serwisowy, oznaczenie i sposób prowadzenia przewodów.

Jak przygotować dane do poprawnego doboru modułów Siemens

Do poprawnego doboru nie wystarczy informacja „system Siemens Cerberus PRO”. Potrzebna jest lista funkcji, które SSP ma realizować. Najlepiej przygotować tabelę z nazwą urządzenia, lokalizacją, wymaganym sterowaniem, wymaganym potwierdzeniem, typem styku, napięciem, koniecznością nadzoru linii i informacją, czy sygnał ma być alarmowy, techniczny czy uszkodzeniowy.

W przypadku oddymiania i napowietrzania warto od razu ustalić, czy SSP uruchamia centralę oddymiania, czy tylko przekazuje alarm pożarowy do innego układu sterowania. To nie jest detal językowy. Od tego zależy liczba wyjść, liczba wejść zwrotnych, sposób opisu zdarzeń na centrali i późniejszy zakres prób funkcjonalnych.

Odbiór i testy – moduł musi działać w scenariuszu, nie tylko w programie

Po zaprogramowaniu systemu trzeba sprawdzić nie tylko, czy moduł jest widoczny na pętli C-NET. Kluczowy jest test funkcjonalny: alarm z właściwej strefy, zadziałanie odpowiedniego wyjścia, reakcja urządzenia wykonawczego, powrót potwierdzenia i poprawne wyświetlenie informacji na centrali.

W dokumentacji powykonawczej powinny znaleźć się opisy wejść i wyjść, adresy urządzeń, lokalizacje, schematy połączeń, zestawienie sterowań oraz wyniki prób. Bez tego konserwacja systemu po kilku latach staje się zgadywaniem, a nie kontrolą instalacji bezpieczeństwa.

Dokumentacja modułów Siemens Cerberus PRO do pobrania

Poniższe dokumenty pomagają zweryfikować zastosowanie modułów wejściowych, modułów wejścia/wyjścia, transponderów i modułów strefowych w systemie Siemens Cerberus PRO / C-NET.