Co oznacza AFG-4024?

AFG-4024 to centrala sterująca urządzeniami oddymiania i przewietrzania z wyjściem 24 V DC. Może sterować między innymi napędami klap i okien oddymiających, napędami drzwi napowietrzających, zatrzaskami elektromagnetycznymi, kurtynami dymowymi oraz urządzeniami współpracującymi przez przekaźniki, jeżeli przewiduje to projekt i dokumentacja producenta.

Oznaczenia typu centrali trzeba czytać technicznie. Przykładowo zapis AFG-4024/16A 1L2G oznacza centralę 24 V DC o określonej obciążalności prądowej oraz układzie jednej linii oddymiania i dwóch grup. Samo 16 A nie mówi jeszcze, czy dany układ nadaje się do konkretnej instalacji. Może się okazać, że prądowo centrala wystarcza, ale funkcjonalnie ma za mało grup.

Czym jest linia w centrali oddymiania?

W dokumentacji AFG linia odpowiada za oddymianie alarmowe. To część systemu związana z uruchomieniem funkcji pożarowej: zadziałaniem RPO, czujki dymu lub temperatury, sygnału z centrali sygnalizacji pożaru oraz właściwą reakcją urządzeń wykonawczych.

Nie należy mylić linii oddymiania z pojedynczym przewodem ani z grupą siłowników. Linia jest pojęciem funkcjonalnym. Określa, który obszar lub scenariusz alarmowy ma zostać uruchomiony. Jeżeli dwie klatki schodowe albo dwie strefy mają działać niezależnie, dobór jednej linii może być błędny, nawet gdy suma prądów siłowników mieści się w możliwościach centrali.

Czym jest grupa w AFG-4024?

Grupa odpowiada za sterowanie wykonawcze i przewietrzanie. W uproszczeniu: grupa to niezależny obwód sterowania siłownikami, który może być obsługiwany przyciskiem przewietrzania PP i objęty działaniem czujki pogodowej.

Jeżeli kilka klap ma zawsze otwierać się i zamykać razem, mogą pracować w jednej grupie, o ile nie zostanie przekroczona dopuszczalna obciążalność tej grupy. Jeżeli klapy mają być przewietrzane niezależnie, każda niezależnie sterowana część wymaga osobnej grupy. To jest kluczowe przy doborze AFG-4024, bo liczba grup wynika nie tylko z liczby siłowników, ale z oczekiwanego sposobu pracy.

Dlaczego nie wystarczy policzyć siłowników?

Dwa siłowniki 24 V DC mogą mieć zupełnie różny pobór prądu. Jeden napęd może pobierać 0,8 A, inny 2,5 A albo więcej. Dlatego centrali nie dobiera się według liczby sztuk, tylko według sumy prądów urządzeń pracujących jednocześnie.

Jeżeli w jednej grupie pracują trzy siłowniki po 2 A, grupa musi bezpiecznie obsłużyć 6 A. Jeżeli w tej samej grupie znalazłyby się cztery siłowniki po 2 A, obciążenie wyniesie 8 A. Wtedy trzeba sprawdzić, czy dany wariant centrali dopuszcza takie obciążenie pojedynczej grupy, a nie tylko czy suma mieści się w całkowitej obciążalności centrali.

Przykład 1: jedna klapa oddymiająca i jeden przycisk przewietrzania

Najprostszy układ to jedna klapa oddymiająca z jednym lub dwoma siłownikami, sterowana z RPO, ewentualnie z SSP, z możliwością przewietrzania jednym przyciskiem PP. W takim przypadku zwykle wystarcza jedna linia i jedna grupa, pod warunkiem że suma prądów siłowników nie przekracza dopuszczalnej obciążalności grupy.

Przykład: dwa siłowniki po 1,5 A dają łącznie 3 A. Technicznie należy dobrać wariant centrali, którego pojedyncza grupa obsłuży co najmniej 3 A, z uwzględnieniem wymagań dokumentacji projektowej, spadków napięcia i długości przewodów.

Przykład 2: kilka klap, które zawsze pracują razem

Jeżeli trzy klapy oddymiające mają otwierać się i zamykać zawsze jednocześnie, a przewietrzanie ma odbywać się wspólnie, można rozważyć jedną grupę. Warunkiem jest zgodność z projektem i nieprzekroczenie prądu grupy.

Przykład: trzy klapy, każda z siłownikiem 2 A, dają łącznie 6 A. Przy grupie dopuszczonej do 8 A taki układ może być poprawny prądowo. Nie oznacza to jednak automatycznie poprawności całego doboru. Trzeba jeszcze sprawdzić wymagania scenariusza pożarowego, napowietrzanie, RPO, SSP, sygnalizację uszkodzenia i zasilanie rezerwowe.

Przykład 3: trzy klapy i niezależne przewietrzanie każdej klapy

To przypadek, w którym często dochodzi do błędnego doboru. Załóżmy, że są trzy klapy oddymiające, a użytkownik chce móc przewietrzać każdą z nich niezależnie. Nawet jeśli suma prądów siłowników wskazuje, że centrala 16 A ma wystarczającą moc, wariant 1L2G nie będzie właściwy, bo daje tylko dwie grupy.

Dla trzech niezależnie przewietrzanych klap potrzebne są trzy grupy. W takim układzie należy rozważyć centralę w konfiguracji co najmniej 1L3G, oczywiście z właściwą obciążalnością każdej grupy. To typowy przykład, w którym dobór według amperów prowadzi do błędnej decyzji, jeżeli pominiemy funkcję przewietrzania.

Przykład 4: trzy klapy i siłownik drzwi napowietrzających

Drzwi napowietrzające pełnią inną funkcję niż klapy oddymiające. W czasie alarmu mają zapewnić dopływ powietrza kompensacyjnego, ale nie powinny być przypadkowo uruchamiane jak element komfortowego przewietrzania, jeżeli projekt tego nie przewiduje.

Jeżeli mamy trzy klapy przewietrzane niezależnie oraz siłownik drzwiowy, nie należy automatycznie zakładać, że centrala 16 A 1L2G wystarczy, bo prąd się zgadza. Trzy niezależne klapy wymagają trzech grup dla samego przewietrzania. Sposób sterowania drzwiami trzeba dobrać zgodnie ze scenariuszem pożarowym: jako osobną grupę, odpowiednio skonfigurowane wyjście albo element sterowany przez moduł przekaźnikowy, zależnie od typu napędu i wymagań projektu.

W praktyce ten przypadek wymaga szczególnej uwagi, bo błąd nie zawsze ujawnia się przy prostym teście otwarcia. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy użytkownik oczekuje niezależnego przewietrzania, czujka pogodowa ma zamknąć tylko określone elementy albo PSP sprawdza zgodność działania z projektem urządzenia przeciwpożarowego.

RPO, PP, SSP i czujka pogodowa: co uwzględnić przy doborze?

Jak dobrać AFG-4024 krok po kroku?

Najpierw należy ustalić, jakie urządzenia wykonawcze będą sterowane: klapy, okna, drzwi napowietrzające, elektrowyzwalacze, styczniki wentylatorów, kurtyny lub inne elementy przewidziane w projekcie. Każde urządzenie musi mieć znany pobór prądu i sposób sterowania.

Następnie trzeba przypisać urządzenia do grup. Jedna grupa oznacza wspólne sterowanie. Trzy niezależne funkcje przewietrzania oznaczają trzy grupy. Jeżeli element ma działać tylko w alarmie, a nie w przewietrzaniu, nie powinien być bezrefleksyjnie podłączany do grupy używanej przez PP.

Kolejny krok to obliczenie prądu każdej grupy osobno. Nie wystarczy sprawdzić prądu całkowitego centrali. Jeżeli jedna grupa ma 9 A, a druga 2 A, wariant 2x8A będzie błędny, mimo że suma wynosi 11 A i mieści się w 16 A.

Dopiero po tym wybiera się wariant centrali: 1L1G, 1L2G, 1L3G, 2L2G albo inny. Liczba linii wynika ze scenariusza oddymiania, a liczba grup z wymaganego podziału urządzeń wykonawczych i przewietrzania.

Na końcu należy sprawdzić elementy towarzyszące: liczbę RPO, przyciski PP, czujkę pogodową, wejście z SSP, wyjścia alarmu i uszkodzenia, sygnalizację krańcówek, przekroje przewodów, długości tras kablowych, zasilanie 230 V AC oraz pojemność akumulatorów.

Co sprawdza się przy odbiorze PSP?

PSP nie dobiera centrali za instalatora, ale przy czynnościach kontrolno-rozpoznawczych istotne jest, czy urządzenie przeciwpożarowe działa zgodnie z projektem i czy wykonano odpowiednie próby. W przypadku systemu oddymiania oznacza to między innymi sprawdzenie uruchomienia z RPO, uruchomienia z SSP lub czujek, poprawnego otwarcia klap, działania napowietrzania, sygnalizacji alarmu i uszkodzenia oraz powrotu systemu do dozoru po skasowaniu alarmu.

Warto przygotować protokół testów funkcjonalnych przed odbiorem. Powinien obejmować nie tylko test otwarcia, ale także test uszkodzenia, zasilania rezerwowego, poprawności sygnalizacji i zgodności z opisem scenariusza pożarowego. Dobrze dobrana centrala to taka, której działanie da się jednoznacznie obronić dokumentacją, a nie tylko tym, że siłowniki fizycznie się otwierają.

Podsumowanie

AFG-4024 należy dobierać nie według liczby siłowników, lecz według prądu grup, liczby niezależnych grup przewietrzania i liczby linii oddymiania. Informacja 24 V DC potwierdza zgodność napięcia, ale nie rozstrzyga o poprawności doboru.

Wariant centrali musi odpowiadać scenariuszowi pożarowemu, funkcji przewietrzania, wymaganiom RPO, współpracy z SSP, działaniu czujki pogodowej oraz obciążeniu prądowemu każdej grupy. To szczególnie ważne w układach z kilkoma klapami i drzwiami napowietrzającymi, gdzie prądowo mniejsza centrala może wydawać się wystarczająca, ale funkcjonalnie nie spełni wymagań instalacji.

Dobrze przygotowany dobór ogranicza ryzyko przeróbek na budowie, ułatwia uruchomienie i pozwala przejść odbiór PSP bez niepotrzebnych wyjaśnień dotyczących logiki działania systemu.