AFG-4024 Centrala oddymiania
Charakterystyka systemowa i funkcje sterowania
Centrala oddymiania AFG-4024 serii AFG-4000 jest autonomicznym elementem systemu oddymiania i przewietrzania, który realizuje sterowanie oraz zasilanie wykonawcze napięciem 24 V DC urządzeń takich jak napędy klap i okien oddymiających, napędy drzwi napowietrzających, napędy kurtyn dymowych, wyzwalacze elektromagnetyczne klap pneumatycznych oraz sygnały do uruchamiania elementów pośrednich, w tym styczników lub falowników wentylatorów.
W logice działania producent przewiduje trzy podstawowe toru funkcyjne: oddymianie pożarowe, przewietrzanie oraz automatyczne zamykanie przy zagrożeniu pogodowym. Oddymianie uruchamiane jest przez czujkę dymu lub temperatury, przez ręczny przycisk oddymiania RPO-02 albo przez sygnał zewnętrzny np. z SSP. Przewietrzanie realizowane jest z przycisku PP, a zamykanie przy deszczu i silnym wietrze zapewnia czujka pogodowa CDW. Zdefiniowano priorytety: najwyższy ma oddymianie, niższy sygnał pogodowy, najniższy przewietrzanie; funkcja o wyższym priorytecie blokuje niższą.
Sterowanie napędami elektrycznymi w trybie standardowym odbywa się zmianą polaryzacji na wyjściu wykonawczym, co determinuje kierunek ruchu napędu. Producent przewiduje nadzór krańcówek otwarcia i zamknięcia, które zatrzymują proces sterowania oraz dostarczają potwierdzenia położeń. Maksymalny czas otwierania jest nadzorowany i wynosi 60 s, a przekroczenie tego czasu generuje uszkodzenie sygnalizowane lokalnie oraz na wyjściu awarii. Opisana jest także procedura forsowania w przypadku zablokowania klapy: po przekroczeniu 60 s następuje krótki ruch wstecz i ponowne otwieranie, z cyklem powtarzanym do 30 min, o ile stosowane są krańcówki.
Budowa modułowa i oznaczenia wersji
AFG-4024 ma konstrukcję modułową, a podstawową konfiguracją jest moduł linii AFG-4000L pracujący jako MASTER, który obejmuje sterowanie jedną linią oddymiania i jedną grupą przewietrzania oraz udostępnia przyłącza dla RPO-02, czujek dymu i wejścia CSP. Rozbudowę uzyskuje się przez dołożenie modułów: grupy AFG-4000G dla dodatkowych grup przewietrzania, przekaźnikowego AFG-4000P dla dodatkowych wyjść przekaźnikowych oraz komunikacji AFG-4000K dla funkcji sieciowania i integracji. Moduły są łączone magistralą RS485 z protokołem producenta.
W dokumentacji wskazano możliwość budowy sieci adresowalnej do 31 modułów na magistrali, przy czym adresy modułów są integralnie związane z modułami, a protokół umożliwia monitorowanie z komputera. Niezależnie od tego dla sieciowania central w topologii pierścieniowej (z modułem komunikacji) podano ograniczenia sieci: maksymalnie 16 central oraz do 200 m pomiędzy urządzeniami.
Oznaczenie typu centrali jest jednoznaczne i przenosi informację instalatorską: AFG-4024 oznacza wersję 24 V DC dla napędów, wartość po ukośniku oznacza obciążalność prądową w danej konfiguracji, dalej podawana jest liczba linii L oraz liczba grup G. Dodatkowo w oznaczeniu stosowane są rozszerzenia: +P dla zabudowanego modułu przekaźnikowego, +K dla modułu komunikacji oraz FLM dla wariantu z interfejsem do pętli dozorowej LSNi.
Budowa modułowa serii AFG-4024
| Moduł | Funkcja | Zastosowanie praktyczne |
|---|---|---|
| AFG-4000L | Moduł linii oddymiania i 1 grupy przewietrzania | Podstawowy moduł MASTER, obsługa RPO, czujek dymu, CSP, PP, CDW i CKW |
| AFG-4000G | Dodatkowa grupa przewietrzania | Rozbudowa o kolejne wyjście siłowników do funkcji przewietrzania |
| AFG-4000P | Moduł przekaźnikowy | Dodatkowe sterowania, np. wentylatory, kurtyny dymowe, oddzielenia pożarowe, trzymacze drzwiowe |
| AFG-4000K | Moduł komunikacji | Integracja z systemem wizualizacji, BMS, SCADA i sieciowanie central |
| AFG-4000Z / AFG-ZSP | Zasilanie i nadzór akumulatorów | Zasilanie podstawowe i awaryjne w zależności od wariantu centrali |
Parametry techniczne i formalne podstawy stosowania
Dla AFG-4024 kluczowe parametry eksploatacyjne obejmują: zasilanie 230 V AC 50 Hz z tolerancją -15%/+10%, napięcie robocze 20,5–28,5 V DC oraz obciążalność prądową w zakresie 4–80 A zależnie od wersji. Stopień ochrony obudowy określono jako IP30, klasę środowiskową jako I, a temperaturę pracy jako -10°C do +55°C.
Z punktu widzenia integratora istotny jest nadzór linii: dla modułu linii AFG-4000L podano 3 linie dozorowe oraz limit 15 elementów w linii dozorowej, napięcie linii dozorowej 20,5–28,5 V DC oraz dopuszczalną rezystancję linii do 500 Ω. W tabeli technicznej pokazano również zestawienie maksymalnego poboru prądu z sieci 230 V AC zależnego od wariantu (przykładowo od 0,8 A dla wersji 4 A do 11,0 A dla wersji 80 A).
W zakresie zasilania buforowanego producent wskazuje napięcie buforowania 27,2 V ±0,2 V DC i dopuszcza pojemności akumulatorów do 64 Ah w wykonaniach specjalnych, w zależności od typu centrali. W dokumentacji technicznej wskazano zgodność z normami EN 12101-10:2005+AC:2007 oraz EN 54-4:1997+AC:1999+A1:2002+A2:2006 w odniesieniu do zasilacza.
Z perspektywy dopuszczeń i dokumentacji formalnej dla wyrobów stosowanych w ochronie przeciwpożarowej istotne są dokumenty wydane przez CNBOP-PIB, obejmujące świadectwo dopuszczenia dla central typu AFG-4024, AFG-4048 i AFG-ZSP-4024 oraz krajowy certyfikat stałości właściwości użytkowych odnoszący się do urządzenia sterującego i sygnalizującego do zastosowania w obiektach budowlanych, w oparciu o Krajową Ocenę Techniczną o numerze CNBOP-PIB-KOT-2022/0325-1009 wydanie 2. Producent wskazany w dokumentach to AFG Elektronika Przemysłowa Maciej Garczarek z siedzibą w Poznań.
W instrukcji obsługi przypomniano obowiązek okresowych przeglądów urządzeń przeciwpożarowych wynikający z rozporządzenia wydanego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz wskazano minimalną częstotliwość przeglądu jako raz w roku, z zakresem obejmującym oględziny obudowy, instalacji kablowej, stanu zacisków, sprawdzenie działania urządzeń podłączonych oraz ocenę stanu akumulatorów.
Jak czytać oznaczenia modeli AFG-4024
| Przykład | Znaczenie |
|---|---|
| AFG-4024 | Centrala 24 V DC |
| 4A / 8A / 16A / 24A / 32A / 40A / 48A / 56A / 64A / 72A / 80A | Wydajność prądowa wykonania |
| 1L | 1 linia oddymiania |
| 2L / 3L / 4L / 5L / 6L / 7L / 8L / 9L / 10L | Liczba niezależnych linii oddymiania |
| 1G / 2G / 3G / 4G / 5G / 6G / 7G / 8G / 9G / 10G | Liczba grup przewietrzania |
| +P | Dodatkowy moduł przekaźnikowy |
Wejścia, wyjścia i logika współpracy z systemem
W module linii AFG-4000L mapowanie zacisków jest przygotowane pod typową architekturę RWA: wyjście wykonawcze siłowników (zaciski 1–2), wejścia sterowania przewietrzaniem z PP (3–6), wejście czujki pogodowej i czujki kierunku wiatru (7–10), wejścia krańcówek otwarcia i zamknięcia (11–13), wejście alarmowe z CSP (14–15), wejście czujki dymu PIR (16–17), przyłącza RPO-02 (18–23), wyjścia sygnalizacji ALARM i AWARIA do systemów zewnętrznych (24–27) oraz przyłącza RS485 i zasilania modułów rozszerzeń. W tabeli listwy zaciskowej podano również przykładowe typy przewodów dla poszczególnych obwodów.
Istotne instalatorsko są zasady parametryzacji i nadzoru linii. Dla współpracy z nadrzędnym systemem (np. SSP) opisano standard VdS dla wejść nadzorowanych: sygnał w zakresie 8–30 V, stan neutralny z rezystancją 4,7 kΩ oraz stan aktywny 590 Ω, przy czym wartości istotnie mniejsze lub większe są traktowane jako uszkodzenie. Terminatory rezystorowe montuje się po stronie zestyku, a zestyki bezpotencjałowe pracują w logice aktywne zwarcie.
Wyjścia zbiorcze ALARM i AWARIA są realizowane jako przekaźnikowe, a w module linii dostępna jest konfiguracja zworami J1–J4: tryb NC, NO oraz tryb w standardzie VdS z rezystancją 3,3 kΩ dla braku alarmu lub awarii i 560 Ω dla sygnalizacji alarmu lub uszkodzenia. Ta funkcja jest krytyczna przy integracji z centralami SSP wymagającymi nadzoru stanu wejścia, dlatego konfigurację należy jednoznacznie uzgodnić z dokumentacją integracji SSP/BMS i uruchomieniem odbiorowym.
Ręczny przycisk oddymiania RPO-02 jest elementem nadzorowanym. Wskazano możliwość podłączenia do 15 sztuk RPO, a w ostatnim przycisku należy założyć zworę końca linii. RPO realizuje uruchomienie alarmu, kasowanie alarmu oraz sygnalizację stanów diodami, a podwójne uruchomienie kasowania realizuje dodatkowo awaryjne zamykanie klap w całej linii jako wycofanie siłowników. Brak komunikacji z RPO jest natychmiast raportowany jako uszkodzenie.
Dla przewietrzania producent opisuje różne wykonania przycisków PP. Funkcja przewietrzania ma najniższy priorytet i jest aktywna wyłącznie przy zasilaniu sieciowym, co ma ograniczyć rozładowanie akumulatorów. Jednokrotne wywołanie otwarcia w przewietrzaniu wprowadza sterowanie czasowe (impulsowe), którego czas jest ustawiany przełącznikiem SW2.
Na połączeniach wykonawczych i dozorowych należy bezwzględnie uwzględniać elementy wymagane do nadzoru linii: w schematach pokazano rezystor 10 kΩ w ostatniej puszce PIP dla linii siłowników, rezystor 4,7 kΩ w ostatniej czujce dymowej dla linii czujek oraz układ rezystorów dla wejścia CSP. Brak wymaganych rezystorów lub przerwa w linii jest wykrywany i generuje stan uszkodzenia, co w praktyce uruchomieniowej jest najczęstszym powodem awarii natychmiast po załączeniu.
W sekcji danych technicznych wskazano przystosowanie do współpracy z elementami systemowymi, w tym czujkami dymu Activ (Tec), MPD (Cooper-Menvier), DOR 35/40 i DUR 40 od POLON-ALFA, a także z urządzeniami Bosch, o ile są certyfikowane i przystosowane do pracy w linii konwencjonalnej. W zakresie siłowników wspomniano m.in. napędy trójprzewodowe stosowane w klapach wentylacji PPOŻ, np. firmy Belimo.
Najważniejsze zaciski modułu linii AFG-4000L
| Zaciski | Funkcja | Uwagi montażowe |
|---|---|---|
| 1–2 | Wyjście siłowników | Wyjście wykonawcze dla napędów 24 V DC |
| 3–6 | Blok przewietrzania PP | ZAMKNIJ, OTWÓRZ, GND, LED |
| 7–10 | CDW / CKW | Czujka deszcz-wiatr oraz czujnik kierunku wiatru, zasilanie 24 V DC i wejścia nadzorowe |
| 11–13 | Krańcówki KO / KZ | Potwierdzenie otwarcia i sygnał klapy zamkniętej |
| 14–17 | CSP i czujka dymu | Wejścia alarmowe dla SSP i czujki PIR |
| 18–23 | RPO-02 | USZKODZENIE, URUCHOMIENIE, GND, KASOWANIE, URUCHOMIENIE, DOZÓR |
| 24–27 | Wyjścia zbiorcze ALARM / AWARIA | Styki bezpotencjałowe do SSP, BMS lub monitoringu |
Dobór wariantu AFG-4024
Dobór wersji AFG-4024 należy prowadzić trzema osiami: wymagana liczba linii oddymiania, wymagana liczba grup przewietrzania oraz wymagana wydajność prądowa torów wykonawczych. W nomenklaturze producenta linia odpowiada logice oddymiania alarmowego, a grupa odpowiada logice przewietrzania, co bezpośrednio przekłada się na dobór liczby modułów AFG-4000L i AFG-4000G.
Wersja +P ma znaczenie przede wszystkim tam, gdzie poza samym sterowaniem napędami trzeba niezależnie sterować urządzeniami zewnętrznymi, np. załączać wentylatory, kurtyny dymowe, oddzielenia ppoż. lub trzymacze drzwiowe. Moduł przekaźnikowy zapewnia dwa przekaźniki przełączne P1 i P2 (obciążalność styków 230 V AC 8 A) z możliwością zasilenia styków zewnętrznie lub z wewnętrznego 24 V DC 1 A, z nastawami czasów opóźnień i wysterowań oraz z wejściami potwierdzenia i nadzoru K1–K4.
W praktyce redakcyjnej opisów handlowych często pojawiają się rozbieżności względem dokumentacji producenta. W przekazanej liście występują błędy krytyczne instalatorsko: mylenie jednostek Ah i A dla akumulatorów, rozbieżności wymiarów obudowy dla części konfiguracji oraz zaniżone liczby akumulatorów w wybranych wariantach, np. AFG-4024/16A 1L2G+P ma w tabeli producenta 4×9 Ah, a nie 2×9 Ah, a AFG-4024/8A 1L2G+P ma obudowę 315×305×160, a nie 495×405×155. Do publikacji na stronie i doboru na budowie należy stosować wartości z tabel konfiguracji producenta.
Poniżej zestawiono konfiguracje AFG-4024 w wariantach przykładowych producenta, zgodnie z tabelami typów central. W danych akumulatorów podano liczbę monobloków 12 V oraz ich pojemność, tak jak występują w dokumentacji.
Centrale oddymiania AFG-4024
Interaktywne zestawienie modeli z filtrowaniem po liczbie linii i grup oraz paginacją.
Konfiguracja, sieciowanie i integracja
Konfiguracja sposobu pracy wyjść siłowników 1–2 realizowana jest przełącznikiem SW1, gdzie przewidziano tryby: NORMALNA (zmiana polaryzacji, alarm otwieranie), ZE (impulsowe sterowanie elektrowyzwalaczem), WEN (stała polaryzacja w alarmie do sterowania np. stycznikami/falownikami) oraz ODWROTNA (zmiana polaryzacji, alarm zamykanie). W tym samym bloku konfiguracyjnym dostępne są funkcje dodatkowe, m.in. praca z potwierdzeniem czujki dymu, automatyczne zamykanie klap po czasie, praca z krańcówkami oraz dołączenie dodatkowej grupy przewietrzania.
Przełącznik SW2 pozwala ustawić parametry czasowe i tryb pracy magistrali: opóźnienie załączania wyjścia siłowników, czas otwierania w funkcji przewietrzania, aktywację dodatkowego wejścia (np. w wariantach z zasilaczem ZSP), kontrolę linii siłowników oraz ustawienie roli MASTER/SLAVE na wewnętrznej RS485 w zależności od tego, czy moduł jest linią czy grupą.
Moduł przekaźnikowy AFG-4000P konfiguruje się przełącznikami kodującymi, które definiują opóźnienie i czas zadziałania dla przekaźników P1 i P2 w krokach wynikających z nastawy kodera, a przełącznik SW3 definiuje tryby pracy P1 i P2 (m.in. praca na ALARM lub USZKODZENIE, oraz tryb współpracy z trzymaczami drzwiowymi). Wejścia K1 i K2 służą do potwierdzenia zadziałania z czasem potwierdzenia 10 s, a K3 i K4 do funkcji diagnostycznych i blokad zgodnie z opisem producenta.
Moduł komunikacji AFG-4000K przewidziano do sieciowania central w topologii pierścieniowej oraz do zdalnego serwisowania i monitorowania przez Ethernet (w tym Modbus TCP) lub Wi‑Fi, a także do integracji z systemami nadrzędnymi BMS/SCADA. W instrukcji wskazano możliwość współpracy z systemami wizualizacji i nadzoru oraz przykładowo wymieniono integracje realizowane z urządzeniami firm IFTER oraz TELBUD.
Po aktualizacji oprogramowania lub wymianie modułów opisano procedurę konfiguracji magistrali RS485, uruchamianą z poziomu modułu linii przyciskiem ZG, z sekwencjami potwierdzeń diodami i automatycznym zakończeniem procedury po 120 s. W zależności od wersji oprogramowania różni się sposób nadawania numerów modułom SLAVE i sposób sygnalizacji stanu konfiguracji, co należy uwzględnić na etapie serwisu i rozbudowy instalacji.
Uruchomienie, diagnostyka i konserwacja
Sygnalizacja stanów w centrali jest rozproszona na diody LED na modułach. Dla modułu linii producent opisuje m.in. nadzór wejść CSP, RPO, PIR, linii siłowników, czujki pogodowej oraz krańcówek, z rozróżnieniem stanów prawidłowych, awarii linii (przerwa/zwarcie), pracy z potwierdzeniem czujki oraz alarmu. Analogicznie zdefiniowano sygnalizację modułu grupy, przekaźnikowego, komunikacji oraz zasilacza, w tym stany braku 230 V AC, awarii akumulatorów i awarii komunikacji RS485.
Tabela uszkodzeń producenta jest użyteczna w uruchomieniu, ponieważ wiąże typ awarii z konkretną kombinacją stanów diod na RPO i na płytach modułów. W praktyce kluczowe są powtarzalne przypadki: brak 230 V AC, brak zasilania awaryjnego lub uszkodzenie akumulatorów, uszkodzenie linii siłowników (w tym brak rezystora parametryzującego), przekroczenie czasu otwierania 60 s przy pracy z krańcówkami, uszkodzenie linii RPO lub czujek (brak rezystorów końcowych), brak komunikacji między modułami oraz brak potwierdzenia działania przekaźników na wejściach K1/K2. Wskazano także, że wywołanie dowolnego uszkodzenia powoduje wysterowanie przekaźnika AWARIA na zaciskach 26–27.
Instrukcja uruchomieniowa producenta określa czynności kontrolne, które powinny wejść do protokołu przeglądu okresowego: test ręcznego wyłącznika oddymiania przez wywołanie URUCHOMIENIE i kasowanie KASOWANIE, test czujek dymu za pomocą aerozolu testowego, weryfikację przejścia na zasilanie akumulatorowe przez odłączenie zasilania sieciowego oraz próbę obciążenia przez wywołanie alarmu na zasilaniu awaryjnym i obserwację pełnego wysuwu siłowników. Wprost wskazano również kontrolę obwodów w centrali poprzez rozłączanie wybranych zacisków, kontrolę przewietrzania oraz kontrolę stanu siłowników i ich zabezpieczeń przeciążeniowych.
W zakresie akumulatorów instrukcja podaje wartość napięcia przy naładowanych akumulatorach na poziomie około 27,2 V oraz opisuje zachowanie zasilaczy w przypadku odłączenia akumulatorów, w tym wymagania resetu modułu zasilacza. Dla wariantów z certyfikowanymi zasilaczami zewnętrznymi przedstawiono kodowanie usterek diodami LED i liczbą mignięć, co należy uwzględnić w serwisie. W instrukcji zawarto praktyczne zalecenie wymiany baterii co 2–3 lata oraz kontroli daty na obudowie.
Konfiguracja SW1
| Pozycja | Ustawienie | Znaczenie |
|---|---|---|
| SW1.1–SW1.2 | OFF/OFF | Tryb NORMALNA – zmiana polaryzacji, alarm powoduje otwieranie |
| SW1.1–SW1.2 | ON/OFF | Tryb ZE – impuls 5 s w alarmie |
| SW1.1–SW1.2 | OFF/ON | Tryb WEN – napięcie stałe w alarmie |
| SW1.1–SW1.2 | ON/ON | Tryb ODWROTNA – alarm powoduje zamykanie |
| SW1.3 | ON | Praca czujki dymowej z potwierdzeniem 60 s |
| SW1.4 | ON | Automatyczne zamykanie klap po 20 minutach |
| SW1.5 | ON | Praca z krańcówkami |
| SW1.6 | ON | Dodatkowa grupa przewietrzania |
Konfiguracja SW2
| Pozycja | Ustawienie | Znaczenie |
|---|---|---|
| SW2.1–SW2.2 | OFF/OFF | Brak opóźnienia wyjścia siłowników |
| SW2.1–SW2.2 | ON/OFF | Opóźnienie 10 s |
| SW2.1–SW2.2 | OFF/ON | Opóźnienie 30 s |
| SW2.1–SW2.2 | ON/ON | Opóźnienie 60 s |
| SW2.3 | OFF / ON | Czas otwierania klapy w funkcji przewietrzania: 10 s / 180 s |
| SW2.4 | ON | Dodatkowe wejście awarii na stykach CKW dla wybranych wersji |
| SW2.5 | OFF / ON | Kontrola linii siłowników załączona / wyłączona |
| SW2.6 | OFF / ON | Tryb MASTER / SLAVE dla magistrali RS485 |