AWEX – Centrale sygnalizacji pożarowej FAS i FASmini
AWEX FAS i FAS mini
W dobrze zaprojektowanym systemie SSP centrala nie jest wyłącznie punktem sygnalizacji alarmu. To element odpowiedzialny za nadzór nad liniami dozorowymi, rejestrację zdarzeń, obsługę scenariuszy alarmowych oraz przekazywanie stanów do urządzeń wykonawczych i systemów nadrzędnych. Na tej warstwie rozstrzyga się, czy system będzie działał przewidywalnie nie tylko podczas testu, ale również w warunkach rzeczywistego alarmu i współpracy z innymi instalacjami przeciwpożarowymi.
Najważniejsza różnica dotyczy skali systemu i możliwości rozbudowy. FASmini jest rozwiązaniem do mniejszych i średnich obiektów lub do wydzielonych części budynku, gdzie istotna jest adresowalność, obsługa linii pętlowych lub promieniowych oraz zachowanie zwartej architektury systemu. Według danych AWEX FASmini występuje w wariantach z 1 albo 2 liniami pętlowymi, odpowiednio 2 albo 4 liniami promieniowymi, z maksymalnie 250 elementami na pętli i 32 elementami na linii promieniowej.
FAS jest centralą przeznaczoną do większych układów, w których liczy się większa liczba linii, większa elastyczność rozbudowy oraz większa liczba wejść i wyjść do sterowań technicznych. Z danych producenta wynika, że FAS obsługuje do 10 linii pętlowych lub do 20 promieniowych, do 250 elementów na linii pętlowej, do 32 na promieniowej, do 12 wejść uniwersalnych i do 11 wyjść przekaźnikowych. To już poziom, który pozwala myśleć o bardziej rozbudowanych scenariuszach sterowania i większym obiekcie.
Co te centrale znaczą dla projektanta i instalatora
Z punktu widzenia praktyki wykonawczej ważne są nie tylko maksymalne liczby z karty katalogowej. Równie istotne jest to, że AWEX wprost wskazuje zależność liczby elementów i długości linii od rodzaju przewodu oraz typu zastosowanych elementów. To oznacza, że pętli nie dobiera się wyłącznie z tabeli. Wymagana jest kalkulacja projektowa, a więc rzeczywiste sprawdzenie obciążenia linii, spadków napięć i zgodności układu z przyjętą topologią. Ten punkt bywa pomijany, a później wraca na etapie uruchomienia jako niestabilna komunikacja, błędy elementów albo nieprawidłowy nadzór linii.
W praktyce FASmini jest dobrym wyborem tam, gdzie system ma być prostszy strukturalnie, ale nadal adresowalny i przewidywalny w eksploatacji. FAS daje większy zapas funkcjonalny przy bardziej rozbudowanych zależnościach, większej liczbie stref logicznych, większej liczbie urządzeń współpracujących i większej skali obiektu. To nie jest różnica wyłącznie ilościowa. To różnica w sposobie prowadzenia całego projektu SSP.
Integracja i sterowania – dlaczego ten temat jest ważny
W centralach SSP najwięcej problemów nie wynika z samej detekcji, lecz z logiki sterowań. Centrala ma nie tylko rozpoznać alarm, ale również prawidłowo uruchomić sygnalizację, transmisję alarmu i urządzenia wykonawcze. Dla FAS dokumenty formalne potwierdzają m.in. funkcje związane z wyjściami alarmowymi, opóźnieniem sygnałów na wyjściach, alarmowaniem współzależnym, obsługą pożarowych urządzeń alarmowych, urządzeń transmisji alarmów pożarowych i automatycznych urządzeń przeciwpożarowych zabezpieczających. To ważne, bo pokazuje, że centrala nie jest tylko tablicą sygnalizacyjną, lecz elementem sterującym w architekturze bezpieczeństwa pożarowego.
Dodatkowo AWEX przewiduje współpracę systemu FAS z centralami oddymiania SVS poprzez pętlę dozorową. Z perspektywy obiektu ma to znaczenie tam, gdzie scenariusz pożarowy obejmuje nie tylko detekcję i alarmowanie, ale również uruchomienie funkcji oddymiania lub innych urządzeń przeciwpożarowych zależnych od stanu SSP.
Sieciowanie i większe obiekty
Przy większych inwestycjach kluczowe staje się nie tylko to, ile linii obsługuje pojedyncza centrala, ale czy system daje się sensownie podzielić i nadzorować. AWEX podaje możliwość łączenia do 10 modułów sterujących, czyli central FAS lub FASmini, oraz do 10 paneli ESP w ramach jednego układu. Producent wskazuje także możliwość budowy systemu obejmującego do 22 500 elementów, z konfiguracją, dozorowaniem i sterowaniem z jednego miejsca. To istotne przy obiektach wielkopowierzchniowych, halach, rozległych budynkach usługowych i układach wielostrefowych, gdzie pojedyncza centrala przestaje być optymalnym rozwiązaniem architektonicznym.
Kiedy wybrać FAS mini, a kiedy FAS
FASmini ma sens wtedy, gdy potrzebna jest centrala adresowalna do mniejszego lub średniego obiektu, bez sztucznego przewymiarowania systemu. Sprawdza się tam, gdzie liczba linii i zależności jest ograniczona, ale nadal potrzebna jest pełna kontrola stanów, adresowalność i możliwość integracji z pozostałymi elementami systemu.
FAS warto rozważyć tam, gdzie od początku wiadomo, że system będzie rozbudowany, ma objąć większą liczbę linii dozorowych, więcej urządzeń sterowanych i bardziej rozbudowane zależności logiczne. Równie istotna jest możliwość dalszej rozbudowy przez karty rozszerzeń, w tym dodatkowe linie dozorowe, wejścia, wyjścia i komunikację sieciową. W obiektach, w których dzisiaj potrzeba zapasu funkcjonalnego, a jutro planowana jest rozbudowa, ten margines ma realne znaczenie eksploatacyjne.
Adresowalna centrala sygnalizacji pożarowej w wykonaniu modułowym, przeznaczona do większych obiektów i bardziej rozbudowanych architektur systemowych.
| Rodzaj centrali | Adresowalna |
| Napięcie zasilania | 170–260 V AC, 50 Hz |
| Zasilanie wyjściowe | 20–30 V DC |
| Akumulatory | 26 / 52 / 78 Ah |
| Przekroje przewodów wejść/wyjść | maks. 2,5 mm² |
| Przekrój przewodów linii dozorowej | 0,8–1,5 mm² |
| Maksymalna długość przewodu linii | 2 km |
| Rodzaje linii dozorowych | pętlowe, promieniowe, boczne |
| Maks. liczba linii pętlowych | 10 |
| Maks. liczba linii promieniowych | 20 |
| Maks. liczba stref dozorowych | 10 000 |
| Maks. liczba elementów na linii pętlowej | 250 |
| Maks. liczba elementów na linii promieniowej | 32 |
| Liczba wyjść linii sygnałowych | 2 |
| Warianty alarmowania | do 30 |
| Poziomy uprawnień | 4 |
| Drukarka | opcjonalna |
| Złącze LAN | tak |
| Obudowa | stal malowana proszkowo, RAL 3000 |
| Stopień ochrony | IP30 |
| Zakres temperatury pracy | od 10°C do 40°C |
FAS warto dobierać tam, gdzie system ma większą liczbę linii, więcej zależności logicznych i realną potrzebę dalszej rozbudowy bez zmiany architektury bazowej.
Adresowalna centrala sygnalizacji pożarowej do mniejszych i średnich obiektów, łącząca kompaktową konstrukcję z pełnym nadzorem nad liniami dozorowymi i obsługą systemu adresowalnego.
| Rodzaj centrali | Adresowalna |
| Napięcie zasilania | 170–260 V AC |
| Częstotliwość napięcia | 50/60 Hz |
| Napięcie robocze linii przy pracy z sieci | 29,5 V DC |
| Napięcie robocze linii przy pracy z akumulatorów | 21–28 V DC |
| Akumulatory | 2 × 7,2 Ah / 12 Ah AGM |
| Przekroje przewodów wejść/wyjść | maks. 2,5 mm² |
| Przekrój przewodów linii dozorowych | 0,8–1,5 mm² |
| Maksymalna długość linii dozorowych | 2 km |
| Rodzaje linii dozorowych | pętlowe, promieniowe, boczne |
| Maks. liczba linii pętlowych | 2 |
| Maks. liczba linii promieniowych | 4 |
| Maks. liczba stref dozorowych | 10 000 |
| Maks. liczba elementów na linii pętlowej | 250 |
| Maks. liczba elementów na linii promieniowej | 32 |
| Liczba linii sygnałowych | maks. 2 / 1 A |
| Maks. liczba wariantów alarmowania | 30 |
| Uniwersalne wejścia | 1 |
| Wyjścia przekaźnikowe | 2 |
| Licznik zdarzeń | do 15 000 |
| Poziomy uprawnień | 4 poziomy |
| Interfejs drukarki | opcjonalnie |
| Wejście LAN | tak |
| Kolor obudowy | RAL 3000 |
| Materiał obudowy | stal malowana proszkowo |
| Klasa ochrony | IP30 |
| Topologia połączenia central | pierścieniowa, współzależna |
| Maks. liczba central w systemie | 10 |
| Maks. liczba elementów w systemie | 12 500 |
| Standard połączenia central | RS422 |
FASmini sprawdza się tam, gdzie system ma być zwarty i prostszy strukturalnie, ale nadal musi zapewniać pełną adresowalność, rejestrację zdarzeń i możliwość współpracy z urządzeniami zewnętrznymi.
Na co uważać przy doborze i uruchomieniu
Najczęstszy błąd polega na sprowadzaniu wyboru centrali do liczby czujek. To podejście jest zbyt uproszczone. W praktyce trzeba uwzględnić liczbę i strukturę linii, przewidywaną liczbę sterowań, wymagania dla transmisji alarmu, współpracę z oddymianiem i innymi instalacjami przeciwpożarowymi, a także rezerwę na przyszłe zmiany w obiekcie. Równie ważna jest poprawna kalkulacja linii i konsekwentne uporządkowanie logiki alarmów, uszkodzeń, blokad i testów. Przy systemie adresowalnym błędy konfiguracyjne nie zawsze ujawniają się od razu. Często wychodzą dopiero przy uruchomieniu scenariuszy lub po zmianach wykonanych już po odbiorze.
Wymogi formalne – tylko to, co istotne
W polskich warunkach doboru i projektowania nie należy mieszać dwóch porządków. Pierwszy to zgodność samego wyrobu z normami odnoszącymi się do centrali i zasilacza. Drugi to prawidłowe zaprojektowanie całego systemu w obiekcie. Dla FAS potwierdzono zgodność w odniesieniu do EN 54-2 i EN 54-4, a dla FASmini dostępne są deklaracja właściwości użytkowych, certyfikat CE i świadectwo dopuszczenia. W praktyce projektowej sama zgodność wyrobu nie zastępuje prawidłowego doboru systemu według zasad projektowania SSP, ale też nie ma potrzeby rozbudowywać opisu produktu o wywód prawny. Dla użytkownika strony ważniejsze jest to, czy centrala jest właściwie dobrana do architektury obiektu i scenariusza pożarowego.