Kurtyny przeciwpożarowe

Czym różni się kurtyna przeciwpożarowa od rolety przeciwpożarowej?

Kurtyna przeciwpożarowa jest najczęściej wykonywana jako ruchoma przegroda z tkaniny technicznej odpornej na działanie wysokiej temperatury. W stanie normalnym pozostaje zwinięta w kasecie lub obudowie, a w przypadku pożaru opuszcza się do pozycji zamkniętej. Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć ingerencję w architekturę obiektu, dlatego kurtyny są często rozważane w pasażach handlowych, atriach, holach, obiektach użyteczności publicznej oraz w miejscach, gdzie klasyczna brama przeciwpożarowa byłaby zbyt masywna lub trudna do wkomponowania.

Roleta przeciwpożarowa albo brama rolowana przeciwpożarowa działa podobnie pod względem funkcji pożarowej, ale jej płaszcz ma zwykle inną konstrukcję i prowadzenie. Stosuje się ją przede wszystkim do zamykania otworów technicznych, przejazdów, otworów w ścianach oddzielenia przeciwpożarowego, wydzieleń magazynowych, zapleczy handlowych i przestrzeni przemysłowych.

Nie należy mylić kurtyn przeciwpożarowych z kurtynami dymowymi. Kurtyna dymowa służy do kontroli przepływu dymu i podziału przestrzeni podstropowej na zbiorniki dymu. Kurtyna przeciwpożarowa ma natomiast zapewniać wymaganą klasę odporności ogniowej zamknięcia otworu.

Klasy E, EW i EI – co realnie oznaczają?

Dobór kurtyny lub rolety przeciwpożarowej nie może opierać się wyłącznie na nazwie handlowej produktu. Kluczowa jest klasa odporności ogniowej potwierdzona dokumentami wyrobu.

W projektach najczęściej spotyka się oznaczenia takie jak E 30, E 60, E 120, EW 60, EI 60 lub EI 120. Liczba oznacza czas wyrażony w minutach. Nie oznacza to jednak, że każda kurtyna lub roleta może być zastosowana w dowolnym otworze. Liczy się pełny zakres klasyfikacji, sposób montażu, podłoże, maksymalne wymiary, typ prowadnic, wymagane zakłady, warunki zasilania i sposób sterowania.

Kiedy przepisy wymagają zamknięcia przeciwpożarowego?

Zgodnie z wymaganiami techniczno-budowlanymi ściany i stropy oddzielenia przeciwpożarowego powinny spełniać określoną klasę odporności ogniowej. Jeżeli występują w nich otwory, muszą być zabezpieczone przedsionkami przeciwpożarowymi, drzwiami przeciwpożarowymi albo innym zamknięciem przeciwpożarowym.

Kurtyna, roleta lub brama przeciwpożarowa może być takim zamknięciem, jeżeli została przewidziana w projekcie, ma potwierdzoną klasę odporności ogniowej i została zamontowana zgodnie z dokumentacją producenta. To ważne, ponieważ wyrób przeciwpożarowy nie działa jako pojedynczy element. Ocenie podlega cały zestaw: płaszcz, prowadnice, obudowa, mocowanie, sterowanie, zasilanie, elementy zwalniające oraz podłoże, do którego wyrób jest mocowany.

W ścianie oddzielenia przeciwpożarowego łączna powierzchnia otworów podlegających zabezpieczeniu jest ograniczona. Dlatego już na etapie projektu należy sprawdzić, czy planowane przejścia, bramy, witryny, przeszklenia i otwory technologiczne mieszczą się w dopuszczalnych granicach oraz czy dla każdego z nich przewidziano właściwe zabezpieczenie.

Sterowanie kurtyną lub roletą przeciwpożarową

Zamknięcie przeciwpożarowe powinno przejść do pozycji bezpiecznej w przypadku pożaru. W zależności od wyrobu i projektu może to następować po sygnale z systemu sygnalizacji pożarowej, z lokalnej detekcji, z centrali sterującej zamknięciem, z mechanizmu termicznego albo po zaniku zasilania, jeżeli taki sposób działania przewidziano w dokumentacji.

W obiekcie wyposażonym w SSP najczęściej konieczne jest określenie, z jakiej strefy pożarowej ma pochodzić sygnał sterujący, czy zamknięcie ma zadziałać natychmiast, czy z opóźnieniem, czy wymagane są sygnały zwrotne położenia oraz jak system ma zachować się przy uszkodzeniu linii, zaniku zasilania lub alarmie technicznym.

Nieprawidłowe sterowanie może spowodować, że wyrób z odpowiednią klasą odporności ogniowej nie spełni swojej funkcji w realnym pożarze. Dlatego w dokumentacji należy jednoznacznie określić zależności między SSP, centralą sterującą, zasilaniem, sygnałami kontroli położenia oraz ewentualnymi urządzeniami oddymiania i wentylacji pożarowej.

Zasilanie i sygnały kontrolne

Kurtyny, rolety i bramy przeciwpożarowe wymagają odpowiedniego zasilania oraz kontroli stanu pracy. W zależności od rozwiązania mogą być wymagane sygnały: otwarte, zamknięte, awaria, gotowość, zadziałanie, blokada lub uszkodzenie zasilania. Zakres tych sygnałów musi wynikać z dokumentacji technicznej producenta i scenariusza pożarowego obiektu.

Jeżeli zamknięcie przeciwpożarowe jest elementem systemu bezpieczeństwa pożarowego, nie powinno być traktowane jak zwykła automatyka budynkowa. Przewody, sposób prowadzenia instalacji, odporność ogniowa tras kablowych, nadzór linii oraz zasilanie rezerwowe powinny być dobrane do funkcji, jaką urządzenie ma pełnić podczas pożaru.

W praktyce FUMARO analizuje takie elementy razem z układem SSP, oddymianiem, zasilaczami pożarowymi i logiką sterowania. Pozwala to uniknąć typowego błędu: zakupu certyfikowanego zamknięcia bez poprawnie zaprojektowanego sposobu uruchamiania i nadzoru.

Gdzie stosuje się kurtyny i rolety przeciwpożarowe?

Kurtyny i rolety przeciwpożarowe stosuje się przede wszystkim tam, gdzie trzeba zachować podział na strefy pożarowe, ale ze względów funkcjonalnych lub architektonicznych nie można wykonać stałej przegrody. Dotyczy to między innymi galerii handlowych, biurowców, hal produkcyjnych, magazynów, parkingów, hoteli, obiektów użyteczności publicznej oraz przejść technologicznych.

W obiektach handlowych i biurowych znaczenie ma estetyka oraz możliwość ukrycia przegrody w stanie normalnej eksploatacji. W przemyśle ważniejsza jest zwykle odporność mechaniczna, wymiary otworu, praca w środowisku zapylenia, możliwość zabezpieczenia przenośników lub ciągów transportowych oraz łatwy dostęp serwisowy.

Dobór rozwiązania powinien zawsze wynikać z projektu zabezpieczeń przeciwpożarowych, a nie z samego wymiaru otworu. Ten sam otwór może wymagać klasy E, EW albo EI, zależnie od funkcji przegrody i wymagań dla danej strefy pożarowej.

Jakiej dokumentacji wymagać przed zakupem?

Przed zastosowaniem kurtyny, rolety lub bramy przeciwpożarowej należy sprawdzić dokumenty potwierdzające możliwość użycia wyrobu w danym obiekcie. Sama karta katalogowa nie jest wystarczająca.

Weryfikacji wymagają w szczególności: deklaracja właściwości użytkowych lub inny właściwy dokument dopuszczający wyrób do stosowania, klasyfikacja odporności ogniowej, instrukcja montażu, instrukcja obsługi i konserwacji, dopuszczalne wymiary, typy podłoża, sposób mocowania, wymagania dotyczące prowadnic i obudowy, schemat sterowania oraz warunki przeglądów.

Należy sprawdzić również, czy deklarowana klasa dotyczy dokładnie takiego wariantu, jaki ma być zamontowany: tej samej konstrukcji, wymiaru, strony oddziaływania ognia, sposobu prowadzenia, montażu i podłoża. Zmiana któregokolwiek z tych parametrów może wykraczać poza zakres klasyfikacji.

Najczęstsze błędy projektowe i wykonawcze

• Traktowanie kurtyny lub rolety przeciwpożarowej jak gotowego elementu, który wystarczy zamówić pod wymiar. Wyrób musi pasować do klasy odporności ogniowej przegrody, scenariusza pożarowego, rodzaju podłoża i wymagań sterowania.
• Brak miejsca na kasetę, prowadnice i rewizję serwisową. Kurtyna ukryta w suficie podwieszanym nadal wymaga dostępu do mechanizmu, zasilania, sterowania i elementów kontrolnych.
• Nieuzgodniona integracja z SSP. Zamknięcie przeciwpożarowe powinno działać zgodnie ze scenariuszem pożarowym, a nie wyłącznie po podaniu przypadkowego sygnału alarmowego.
• Nieuwzględnienie ewakuacji. Bramy i inne zamknięcia na drogach ewakuacyjnych wymagają szczególnej analizy.

Przeglądy i utrzymanie sprawności

Kurtyna lub roleta przeciwpożarowa jest urządzeniem, które przez większość czasu pozostaje w stanie oczekiwania. To nie oznacza, że można pominąć kontrolę jej działania. Mechanizm opuszczania, napęd, zasilanie, prowadnice, centrala sterująca, sygnały z SSP i elementy krańcowe powinny być okresowo sprawdzane zgodnie z instrukcją producenta oraz wymaganiami przyjętymi dla obiektu.

Podczas przeglądu należy potwierdzić nie tylko ruch płaszcza, ale również poprawne wyzwolenie z właściwego sygnału, osiągnięcie pozycji zamkniętej, brak przeszkód w świetle otworu, poprawność sygnałów zwrotnych oraz stan elementów mechanicznych. W obiektach użytkowanych intensywnie problemem bywają regały, ekspozytory, instalacje tymczasowe lub elementy zabudowy, które po czasie pojawiają się w torze pracy kurtyny.